Kanada

Mes Luftrave/ Historia e Kanadasë (pjesa e 10-të)

  • Published in Kanada

10. Mes Luftrave

Pas Luftës së Parë Botërore, Perandoria Britanike evoluoi në një organizim të lirë të shteteve të njohur si Commonwealth i kombeve Britanike. Kanadaja mbetet një anëtare udhëheqëse e Komonwealthit deri në ditët e sotme, së bashku me shtetet e tjera pasardhëse të Perandorisë si India, Australia, Zelanda e Re dhe disa vende të Afrikës dhe Karaibeve. 

"Vitet e zhurmshme ‘20" ishin vitet e bumit, me prosperitet për bizneset dhe papunësi të ulët. Megjithatë rënia e tregut të aksioneve të vitit 1929, çoi në Depresionin e Madh ose në "vitet e ndyra ‘30". Papunësia arriti në 27% në vitin 1933 dhe shumë biznese u mbyllën. Fermerët në Kanadanë Perëndimore u goditën më së shumti nga ulja e çmimeve të drithërave dhe thatësira e tmerrshme.

Kishte një kërkesë në rritje për qeverinë për të krijuar një rrjet të sigurisë sociale me paga minimale, një javë standarde pune dhe programe të tilla si sigurimi i papunësisë. Banka e Kanadasë, një bankë qendrore për të menaxhuar ofertën e parasë dhe për të sjellë stabilitet në sistemin financiar, u krijua në vitin 1934. Emigracioni ra dhe shumë refugjatë u kthyen, përfshirë hebrenjtë që u përpoqën të iknin nga Gjermania naziste në 1939.

Pushtimi D-Day, 6 qershor 1944 

Me qëllim që të mposhtnin nazizmin dhe fashizmin, aleatët morën Evropën e pushtuar nga nazistët. Kanadezët morën pjesë në çlirimin e Italisë në vitet 1943-44. Në pushtimin epik të Normandisë në Francën veriore më 6 qershor 1944, i njohur si D-Day, 15,000 trupa kanadeze sulmuan dhe kapën Juno Beach nga Ushtria Gjermane, një arritje e madhe kombëtare e treguar në këtë pikturë nga Orville Fisher. Përafërsisht një në dhjetë ushtarë aleatë në D-Day ishte kanadez. Ushtria kanadeze çliroi Holandën në vitet 1944-45 dhe ndihmoi në forcimin e dorëzimit të Gjermanisë më 8 maj 1945, duke i dhënë fund një lufte 6-vjeçare në Evropë.

Lufta e Dytë Botërore filloi në 1939 kur Adolf Hitler, diktatori (nazist) i Gjermanisë, pushtoi Poloninë dhe pjesën më të madhe të Evropës. Kanadaja u bashkua me aleatët e saj në luftën për të mposhtur tiraninë me forcën e armëve. 

Më shumë se një milion kanadezë dhe Newfoundlanders (Newfoundland ishte një entitet i veçantë britanik) shërbyen në Luftën e Dytë Botërore, nga një popullsi prej 11.5 milion. Kjo ishte një përqindje e lartë dhe prej këtyre, 44,000 u vranë.

Kanadezët luftuan me guxim dhe pësuan humbje në mbrojtjen e pasuksesshme të Hong Kongut (1941) nga sulmi i perandorisë Japoneze dhe në një bastisje të dështuar në Dieppe-in e kontrolluar nga nazistët në bregdetin e Francës (1942). 

Forca Ajrore Mbretërore Kanadeze (RCAF) mori pjesë në Betejën e Britanisë duke ofruar një pjesë të madhe të avioneve bombardues dhe avionëve luftarakë në Europë. Për më tepër, Kanadaja kontribuoi më shumë në përpjekjet ajrore të Aleancës sesa çdo vend tjetër i Komonwealthit, me mbi 130,000 vetë të ekuipazhit ajror të Aleatëve të trajnuar në Kanada sipas Planit të Trajnimit Ajror të Komonwealthit të Britanisë.

Marina Mbretërore Kanadeze (RCN) pati periudhën e saj më të mirë në Betejën e Atlantikut, duke mbrojtur karavanët e anijeve tregtare kundër nëndetëseve gjermane. Marina tregtare e Kanadasë ndihmoi për të ushqyer, veshur dhe rifurnizuar Britaninë. Në fund të Luftës së Dytë Botërore, Kanadaja kishte flotën e tretë më të madhe në botë. 

Në Luftën e Paqësorit, Japonia pushtoi Ishujt Aleutian, sulmoi një far në Ishullin Vankuver, nisi balona zjarri mbi British Columbia dhe Prairies, dhe keqtrajtoi rëndë të burgosurit kanadezë të luftës të mposhtur në Hong Kong. Japonia u dorëzua më 14 gusht 1945-fundi i katër viteve të luftës në Paqësor.

Fatkeqësisht, gjendja e luftës dhe opinioni publik në British Columbia çoi në zhvendosjen me forcë të kanadezëve me origjinë japoneze nga qeveria federale dhe shitjen e pronës së tyre pa i kompensuar. Kjo ndodhi edhe pse, ushtria dhe policia i thanë Ottawa-ës se ata nuk përbënin rrezik të madh për Kanadanë. Qeveria e Kanadasë kërkoi falje në vitin 1988 për gabimet e kohës së luftës dhe i kompensoi viktimat. 

Përshtati në shqip FlasShqip.ca. Të gjitha të drejtat të rezervuara.

Burimi: https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/corporate/publications-manuals/discover-canada/read-online/canadas-history.html