Zona e krijuesve

Ne jemi mosmirënjohës - Tregim nga Kristaq Turtulli

- E tmerrshme, - foli e rrëmbushur Savithri. Shfryu hundët me zhurmë dhe shtoi:- Ç’më gjeti mua të gjorën, do ma djegin macen!

-Ç’të gjeti për një mace! - i thashë me ironi dhe mezi mbajta të qeshurën.

Më nguli sytë si mace e egër, gati të më çirrte me thonj.

Budallaqe grua. U mbyt gjemia për një mace! S’i honeps macet e maçokët. Ta themi troç, i urrej. Ndjej neveri me tipat që puthen dhe lëpihen me to…

Ndoshta ngaqë vite të shkuara kur, babai solli nga pazari goxha peshk, krap të freskët. Me ceremoni e ngriti në katër gishtat e futura në qafën e krapit dhe tha:

“Ndërrojmë gojën me peshk, se na u bë barku qepë e presh”.

Nëna nisi pastrimin e krapit me zell. Por s’e shihte kobashin kuqo, maçokun e komshiut Tole të bërë njësh me hatullat e avllisë dhe nuhaste ajrin i babëzitur. Sa ktheu krahët nëna, të merrte tepsinë e pastër. Maçoku kuqo vetëtimthi rrëmbeu peshkun dhe kërceu mbi avlli.

“Ua, ua, ua, korba unë ç’më gjeti!” klithi nëna e shtangur dhe, bërtiti me të madhe; “Kapeni, kapeni, dreqin kuqo ma mori peshkun”.

Maçoku vraponte mbi tjegulla. Tërhiqte mbërthyer ndër dhembë që ishte më i madh se trupi i tij. Sakaq u zhduk në qilarin e errët të komshiut Tole.

“Moj e Toles, e Toles moj!’ i thirri nëna fqinjës, në të qarë:” Ma rrëmbeu kuqoja peshkun.”

“Ta rrëmbeu! Ah kobashi i dreqit, kobash. Prit pa do shohë,” ia bëri fqinja e shëndoshë, trupmadhe dhe gjoksmadhe shfaqur mbi avlli. Ajo zihej çdo ditë me Tolen, të shoqin, pesë lek burrë, pinte birrë dhe bënte gargarë në banjë sa buçiste mëhalla.

Avllia e fqinjës ngrihej dy metra mbi oborrin tonë. Shtëpitë ndërtuar në të përpjetë rrugës që çon në kodër ku ngrihet kisha me tre kambanore e Shën Thanasit.

Fqinja pas një copë herë doli mbi avlli, mëngë përveshur si kasapë, me maçokun për zverku në njërën dorë dhe në dorën tjetër peshkun e qelbur, të çavalitur:

“Ky është dreq moj Misi, jo maçok!” Flaku maçokun nga avllia dhe shtoi: “Macet e maçokët kanë njëqind shpirtra…”

Ja kështu. S’ i duroj të qarat, për mace dhe maçokë! Punojmë së bashku, roje sigurie. Ajo është rreth të pesëdhjetave, ezmere, indiane nga indianët e Indisë së veriut, kokëfortë në traditat e tyre. Edhe pse jetojnë në Kanada burrat mbajnë kokën të lidhur me turbe dhe, thikën e gdhendur s’e heqin nga brezi. Gratë kanë veti burrash, të ftohta, kryeneçe, dyshuese, jo shumë shoqëruese.

Dikur Savithri më tha:

“Vëllai i babës ka qenë shoqëruesi i Indira Gandit, kryeministres.”

“Ashtu!”

“Jo vetëm kaq,” vazhdoi ajo: “Ky xhaxha u bë vrasës”.

“Vrasës!” i thashë.

“Vrau kryeministren, Indiran. E vrau me gjakftohtësi, kur ajo s’dëgjoi ankesat e popullit. Injoroi gjakun e pafajshëm në masakrën që kreu ushtria në shtëpinë e kultit. Në vend të kërkonte të falur, urdhëroi reprezalje në popull. Vëllai i babës para se ta vriste i tha:

“Zonja kryeministre, u betova të jap jetën për ty, kur i shërben me devotshmëri popullit tënd, të vras kur vret…”

Heshti një hop dhe më pyeti:

“Po te ju?”

“Te ne?!” ia bëra i hutuar dhe shtova zë ulët: “Ja… ashtu si te ju…”

Savithri vazhdon të qajë. Rrufis kafen, më duket pa shije. Vështroj përjashta, rigon shi i avashëm. Lë kafen përgjysmë, mendoj të ik. Si a vlen barra qiranë të dëgjoj të qara për mace a maçokë kobashë…

- E tmerrshme…. për një gjëndër,- tha Savithri dhe fshiu lotët: - Ndjeja dhembje në gjoks. Më mbërtheu një melankoli torturuese, vetëm macja më çlodhte, ma mbushte shtëpinë. Mos qesh, s’ ke mbajtur mace… U vizitova te Magdi mjeku i familjes. Egjiptiani koptik, ezmer, hundë poçe, e bëri vizitën sa të kalonte radhën. I tregova vendin ku ndjeja dhembje. Preku pa kujdes gjëndrën e fortë në gjoks. Klitha dhe u prisha në fytyrë. Atëherë mjeku më vizitoi me kujdes. U vrenjt dhe më këshilloi të bëja analizat e gjakut dhe urinës. Mora vajzën në telefon, më dilte e zënë… Më brente meraku, ç’ të keqe kisha që preokupoi mjekun. Grua e vetme…

“Eja Punita, eja te mami,” i fola zë lodhur maces.

“Miaaauu…,” dëgjova mjaullimën ankuese të maces. Kërceu prej divanit, mjaulliu me gëzim dhe u fërkua pas këmbëve si nazemadhe. E pashë me dashuri kafshën e vogël, të bardhë si top bore, i them:

“Të mori uria moj bubuzhelka e nënës.”

Çanaku në qoshe të dhomës ndriste e kishte lëpirë. Hoqa uniformën e punës dhe duke rënkuar vesha penjuarin. Nxora nga rafti qesen plastike dhe hodha disa grushte me ushqim në çanakun e vogël. Macja u turr dhe nisi të hante me nxitim.

“Ngadalë budallaçkë e vogël, ngadalë,” e këshillova me dashamirësi. Macet janë tamahqare, hanë shumë dhe pastaj e vjellin. Një herë më përleu me të vjella kuvertën me lule që më dhuroi vajza Herniet. Por nga macja s’ mund të qahesha, e pastër djallushja, i ndriste qimja. Vetëm kur vinte muaji i maceve grindej, qante dhe vërtitej në derës e dritareve, të dilte jashtë.

“Ku do shkosh moj korbë,” i thosha. Jetoj në katin e dhjetë:

Mjeku veteriner, më këshilloi t’i bëja operacionin e zakonshëm për macet shtëpiake. Nga ajo ditë macja ishte e qetë, s’i binte ndërmend të dilte jashtë.

Kuldipi, burri më vdiq nga ataku i zemrës. S’vuajti merhumi. Isha në kuzhinë. Kur u ktheva e gjeta shtrirë. Iku azgani, si era. Ishte disa vjet më i madh nga unë në moshë. I qetë, shtatlartë si selvi, flokë dhe mjekër argjendë, humor të hollë, zemërbardhe. Më dhuroi zemërartën Herniet. Vajza ka marrë shumë nga i ati. Kisha vite që jetoja me macen bardhoshe Punita. Ma solli Hernieta, një javë para se të martohej. Punita ishte e vogël si topth bore, me sytë gjysmë të mbyllura, me sklepa. E merrja kotelen në pëqi, i pastroja sytë, me ujë të vakët mos e lëndoja. I vura emrin Punita, do të thotë e pastër. Herniet iku me të shoqin, doganier në provincën e Albertës, në kufi me Amerikën.  

Ndjehesha e vetmuar me dhembje të forta në gjoks. Doktori më thirri për konsultën e dytë me një grup mjekësh. Përpara se të merrnin vendim për operacion.

Mbështeta kryet mbi pëllëmbë dhe humba. Macja si ta kuptonte gjendjen time shpirtërore, mjaulliti ultas dhe më kërceu në pëqi. E prita me bezdi. U bëra ta përzë. Ajo mbështeti butë kokën në gjoksin e sëmurë. E vështrova ngrohtë me trishtim, i thashë:

“Ah moj korbë, jemi të vetme në këtë botë. Vajzën e kam larg, sa të vijë ka mbaruar puna”…

Macja mjaulliu, ngriti kokën, më nguli sytë e xhamta, si të më thoshte mos fol kështu dhe, mu ngjesh pas gjoksit. E përkëdhela, gishtat e mia humbën në qimet e dendura, të bardha borë e gjithë elektricitet. Mace Punita e kisha më e dashurën në botë. Jepnin dhe merrnim me njëra tjetrën…

Analizat, konsulta me mjekët më lanë pak shpresë. Mu shtuan gjëndrat. Mjekët s’qenë optimistë me gjendjen time dhe operacioni s’ishte shpresëdhënës. Vajza erdhi, qëndroi disa ditë. Ç’të bënte me fëmijë të vogël. Puna mu mërzit. Nervozohesha shpejt. Fundja sa vlente një punë kur shpejt a vonë ikën prej kësaj bote.

Macja u bë më e afruar, s’më shqitej prej gjoksit. Me ngulm më hipte në pëqi dhe mbështeste kokën në gjoksin e sëmurë. Të dyja të ngjeshura, dremisnim, dhe thithnim ngrohtësi nga njëra tjetra.

Vështroja macen, më vinte të qaja. Ku dinte kafsha gjendjen time. Krijesë e vogël pa mbrojtje. E rrita me dashuri si fëmijë. Në fillim e mora si lodër, pastaj prania e saj mu bë e domosdoshme si ajri. Maceve u pëlqen t’i llastojnë si fëmijët, t’u japin të hanë, dhe të gërhasin në një kënd të ngrohtë.

Macja më rrasej në gji, sikur të hynte brenda në trup, t’i prekte gjëndrat dhe t’i shkrinte me qimet dhe mishin e saj. E ndjeja thellë afshin e ngrohtë, butësinë, elektricitetin e qimeve të kafshës së vogël, kur më mbështillej kutullaç në gji. Macja s’lëvizte, mbledhur si topth, merrte frymë lehtë, njëlloj me rrahjet e zemrës sime së lodhur. E kur dridhesha prej dhembjeve edhe macja dridhej, fërgëllonte, si t’i kishte ajo dhembjet. Beson, këndellesha prej afshit të ngrohtë të kafshëzës? Më drithëroheshin të gjitha pejzat e trupit. Të dyja të puthitura fort me njëra tjetrën. Edhe kur ngrihesha të bëja ndonjë punë, macja s’lëvizte prej vendit. Hapte sytë dhe, në vend të largohej ngjishej më shumë në gjoksit tim, aq sa nervozohesha. Për çudi mpihesha prej ngrohtësisë e kafshës s’më bëhej të lëvizja. Gjendesha në qerthullin e një fushe magnetike.

Dita ditës ndjeja lehtësim prej qëndrimit të gjatë me macen. Kur vinte koha të flinim e shkëpusja lehtë nga pëqiri, me të dy duart, duke e kapur nga poshtë barkut. Kafsha s’ bënte asnjë lëvizje, qëndronte këmbë varur, e rraskapitur prej puthitjes me mua. E lëshoja me kujdes. Kafsha qëndronte pa lëvizur, ku e lija, hapte me përtesë njërin sy, pastaj tjetrin, ndiqte me vëmendje lëvizjet e mia në dhomë, mbyllte sytë dhe merrte frymë ngadalë. Në mëngjes gjeja macen në puthitur pas gjirit tim.

Tre muaj jepja dhe merrja me macen. Na hipi një ngjitje e habitshme dhe, kur s’kisha macen të strukur në gji më dukej sikur më mbështillnin trupin rryma të ftohta. Mora dy muaj pa të drejtë rroge.

Infermierja më telefonoi për vizitën e ardhshme dhe caktimin e datës së operacionit. Kokë rënduar prej merakut dhe stresit të madh, i hodha maces të hajë dhe u vesha. Macja më përgjonte me sy. Nuk hante. Një copë herë qëndrova përpara pasqyrës si budallaqe dhe, pyeta veten:

“A je gati të marrësh vendimin e madh, futjen në thikë?”

Macja Punita si ta kuptonte pështjellimin tim dhe rëndësinë e vizitës mjaulliti. Më shoqëroi deri te dera dhe, kur rrotullova çelësin në bravë, mjaulliti përsëri.

Gjithë ankth, symbyllur përgjoja prekjet e gishtave të mjekut në trupin tim, poshtë gjirit, në shpinë. Mjeku kërkoi kartelën time, e studioi me kujdes. Unë s’pipëtija. Sytë s’i hapja. Mjeku më viziton përsëri.

“Hëm!” Dëgjoj mjekun: “Çudi! Duhet të bësh analizat përsëri.”

“Çfarë ka doktor?” e pyeta e shqetësuar.

Bëra përsëri analizat. Pas disa ditësh më thirrën. Mjekun e gjej në mes të dhomës me kartelat e mia në duar.

“Nuk do operohesh,”- më tha: “Gjëndrat të janë zhdukur… Dhe, bëj çudi.”

Kthehem e gëzuar në shtëpi, putha macen fort, ajo mu fërkua në faqe, qimet e buta të saj më fërgëlluan. Oh, shpëtova. Doja të këndoja, të vallëzoja, të haja derisa të fryhesha. Pas një stresi të tmerrshëm, muaj frike. Oh, çfarë tensioni!

Të dyja ishim të lumtura, nata e keqe iku njëherë dhe përgjithmonë, s’kishte forcë të na ndante. E ngazëlluar shtrëngoja macen në gji e puthja fort-fort. Por… çuditërisht, ky entuziazëm s ndodhte me macen time, sa vinte bëhej më e plogët. Përtonte të luante, kokat e divanit i gërvishte me thonj. I iku oreksi, tasi me ushqim më ngjante si pellg i zi, ndoshta ngaqë pështynte në të. Përtonte të lahej dhe kur flinte gërhiste me potere sa më ngrinte nervat. Shtatin e maces e çova në cep të dhomës. Filluan ti binin dhe qimet.

‘Punita. “Eja te mami!”

Macja mjaullinte ultas, kthente kryet nga unë me bezdi. Më vështronte, puliste sytë e xhamta, si fëmijë i lënduar dhe fuste kokën mes dy këmbëve të përparme, sikur flinte.

E po kjo, tani që u shërova macja më hedh vickla. Përse nuk gëzohet xhamën?!

“Punita!”

Macja ngrihej me përtesë, mjaulliste zë ulët, s’fërkohej më pas këmbëve të mia, por devijonte, kërcente në divan dhe mblidhej kutullaç në qoshe.

Kur mora macen në duar, gishtat e mi prekën në barkun e maces një gjëndër të fortë, sa një kokërr arre. Macja i mblodh prej dhembjes. U skërmit me kërcënim dhe u mat të më çirrte.

“Punita!” Klitha e trembur. E lëshova. Macja eci pjerrtas shkoi, u ul në vendin e vet. Në gishta më mbeten qimet e saj.

Qëndronim të dyja përballë, vështrohemi si të huaja. I flas zë ëmbël:

“Punita moj çupë, ç’ ke, e sëmurë je?”

Macja si njeri ktheu kryet nga ana tjetër.

“E gjora ti,” i them: “Ke dhembje, por s’ ke gojë të ankohesh.”

Gjëndra e maces ishte njëlloj nga madhësia me gjëndrën që më doli në gjoks. Epo kjo ç’ është?! Iku nga mua dhe i doli maces!? U bëra nervoze. Më dridhej trupi. I telefonova Manxhikut, mjekut veteriner. Më duhej të prisja një javë, ndërkohë shëndeti i maces sa vinte rëndohej. I jepja qumësht të ngrohtë. Punita e lëpinte dy tre herë dhe e linte.

Mjeku veteriner vizitoi Punitan, tha ta operojmë. Të vije më parë, shtoi. E pashë me inat. Më buçiste koka, operacioni kushtonte një djall e gjysmë, disa mijëra dollarë. Macet nuk kanë sigurim shëndetsor. Për shkak të mungesave në punë dhe sëmundjes sime isha ngushtë në të holla.

“Ti jap me këste,” i them dhe ndërkohë mendova: S’është lehtë të mbash mace në shtëpi. Ja, sëmuret, të luan tepeleku i kokës. Por më erdhi turp nga vetja dhe tërhoqa nga banka dollarët e fundit.

Punita më vështronte si për gjynah, kur e lashë në tavolinën e operacionit. Sikur më thoshte, këtu do më lesh? Më pikoi në shpirt. E përkëdhela, i putha kokën dhe dola në korridor. Pas disa orësh doli mjeku dhe më tha:

“Unë e bëra timen… s’ ka shpresë. Sëmundja i marrë gjithë trupin.”

“E gjora Punita. Ta marr në shtëpi?”

“Jo, do i bëjmë gjilpërë e shpëtojmë nga vuajtjet,” mërmëriti mjeku dhe fshiu djersët.

“Çdo bëhet me të?” e pyeta zë dredhur.

“E djegim. Siç bëjmë zakonisht me kafshët e sëmura.”

Një lëmsh i madh mu mblodh në gjoks. Më vinte të qaja, por isha në rrugë. Te ne emri Punitë ka kuptimin e shenjtë. Me shenjtëri dhe dashuri më shpëtoi jetën. Tërhoqi si me magji sëmundjen time dhe ja dha vetes.

Ndjeja, dashuria, shenjtëria s’paska dallime në njerëz e kafshë. Nuk ka nevojë për gjuhë, të flasin. Forca magnetike e komunikimit i kalon kufijtë e normales, së zakonshmes, bëhet magjike.

Savithri heshti, lotët i bien në faqet e plota dhe ezmere. Nuk di ç’ ti them. U kollit dhe shtoi:

-Ne jemi mosmirënjohës…

Tagged under Kristaq Turtulli