Pse Serbia vazhdon të jetë proruse edhe pas pushtimit të Ukrainës? - Nga Shyqyri Dekavelli

Shyqyri Dekavelli

Rusia duket se është e pranishme kudo në Serbi, përfshirë këtu bashkëpunimin energjitik dhe kundërshtimin e përbashkët ndaj pavarësisë së Kosovës. Duke përfituar nga mëria historike që shumë serbë mbajnë kundër Perëndimit, Rusia gëzon respekt dhe popullaritet të madh në shoqërinë serbe. Por sa i qëndrueshëm është ai popullaritet përballë pushtimit të Ukrainës nga Kremlini dhe çfarë kufizimesh reale i imponon politikës së jashtme serbe?

Pushtimi i Ukrainës nga Kremlini çuditërisht ka ndryshuar pak në qëndrimet e serbëve ndaj Rusisë. Serbia ende mbetet një vend i jashtëm global pro-rus, edhe në krahasim me vendet skeptike perëndimore të botës në zhvillim.

Shumica e serbëve të anketuar e konsiderojnë Perëndimin përgjegjës për shpërthimin e luftës Rusi-Ukrainë, dukshëm më shumë se në të gjitha vendet e tjera të anketuara, duke përfshirë Indonezinë (50 përqind), Turqinë (43 përqind) dhe Indinë (34 përqind).

Afiniteti kulturor dhe historik, vëllazëria ortodokse dhe sllave, janë të gjitha koncepte dytësore në krahasim me faktin e papërpunuar se Rusia thjesht nuk është Perëndim.

Sjellja ndaj Rusisë në Serbi më së shumti buron nga kujtimet e hidhura të viteve 1990, ndjenjat e të qenit të tradhëtuar, të refuzuar dhe të dëbuar nga Perëndimi, zhgënjimi me pavarësinë e Kosovës dhe nocioni se Rusia vepron si një kundërforcë ndaj përparësisë perëndimore. Zhgënjimi i serbëve me kostot e tranzicionit të vendit drejt demokracisë dhe ekonomisë së tregut përforcon gjithashtu narrativat pro-ruse, pasi ai tranzicion është i lidhur me Perëndimin.

Kjo çon në shtrembërime mahnitëse në botëkuptimin global të shumë serbëve. Shumica e serbëve besojne se Rusia ishte partneri më i rëndësishëm ndërkombëtar i Serbisë dhe e quajne Rusinë “mikun më të madh” të vendit.

Joshja e Rusisë për serbët është aq e theksuar sa që ata besojnë në mënyrë irracionale se ajo do të jetë fuqia dominuese në shekullin e njëzet e një, duke lënë pas Kinen dhe Shtetet e Bashkuara.

Një ndihmë tjetër e Rusise per Serbinë është mosmarrëveshja e pazgjidhur me Kosovën. Për sa kohë që çështja e rëndon publikun, politikanët serbë ndihen të detyruar të kundërshtojnë pavarësinë e Kosovës, e cila përfshin nevojën për mbrojtje diplomatike ruse.

Serbët e kanë prioritet Kosovën në politikën e Jashtme, duke e perceptuar atë si “shumë të rëndësishme”, dhe besojne se Serbia nuk duhet ta njohë pavarësinë e Kosovës. Rusia sigurisht përfiton nga kjo, duke përsëritur rregullisht gatishmërinë e saj për t'i ofruar Serbisë garanci se Kosova nuk do të fitojë kurrë njohje të plotë ndërkombëtare.

Duke përfituar nga ndjenjat pro-ruse në vend, presidenti serb Aleksandar Vuçiç përdor gjithashtu Moskën si një dordolec të përshtatshëm në marrëdhëniet e tij me Perëndimin. Narrativa rreth kërcënimit rus dhe serbëve radikalë pro-rusë që përpiqen për pushtet e ndihmon atë të shmangë kritikat perëndimore për kthimin demokratik në Serbi.

Megjithatë, kjo lehtësi e dyfishtë ka një kosto dhe e kufizon ndjeshëm regjimin e Vuçiçit në zgjedhjet e politikave, veçanërisht për Kosovën. Popullariteti i Rusisë e bën jashtëzakonisht të vështirë për çdo qeveri serbe të bëjë lëshime për pavarësinë e Kosovës.

Mbështetja në popullaritetin e Rusisë në vend u bë një detyrim edhe më i madh pasi Moska pushtoi Ukrainën në shkurt 2022. Udhëheqja serbe e ka gjetur veten mes dy zjarresh pasi tani përballet me presionin në rritje perëndimore për t'iu bashkuar sanksioneve anti-ruse, por nga ana tjeter ka frikë sepse është e sigurt se do të minojë mbështetjen e saj të brendshme.

Shumica e serbëve kundërshtojnë vendosjen e sanksioneve kundër Rusisë.

Megjithatë, popullariteti i Rusisë në Serbi ka kufijtë e tij dhe nuk i mundëson Kremlinit thjesht të manipulojë vendimet e politikës së vendit siç e sheh të arsyeshme.

Disa besojnë se Serbia duhet të qëndrojë neutrale në luftën Rusi-Ukrainë, duke konfirmuar se një akt balancues duket të jetë strategjia më pak e kushtueshme për qeverinë serbe.

Pavarësisht simpatisë së fortë ndaj Rusisë, publiku serb ende beson se vendi i tyre duhet të largohet nga konfliktet e mëdha ndërkombëtare. Por meqenëse është e ndjeshme ndaj presionit nga Moska, Serbia do të ngurrojë të ndërmarrë ndonjë hap anti-rus.

©Shyqyri Dekavelli