Ta gëzosh shtëpizën! - Nga Agim Xhafka

(Tregimi i së dielës)

Dikur fshat me 300 shtëpi, tani s’nxjerrin tym as dhjetë prej tyre. Ikën të gjithë, zbritën poshtë fushave, ashtu vrik si shkëmbinjtë kur lëshohen nga mali. Dhe kishin hak të mos qëndronin. Ajo pak tokë nuk mbante dot gjallë një tufë dhish e jo më mbi një mijë banorë. Më parë e shtynin me ca blegtori dhe me transport drurësh nga pyjet me rrobull. Pastaj u shtrëngua çdo gjë, fëmijët e pleqtë pinin çaj mali. U harrua bulmeti e kur dëgjohej ndonjë zë gjeli, thuhej që akoma ai vend quhej fshat.

Edhe Yzeiri iku para njëzet e ca vitesh. U vendos afër Tiranës. Bleu një copë tokë dhe bashkë me çunat ngriti një shtëpi. Një kat si fillim e më pas e bënë me dy. Por sa hynë të banonin atje të tre djemtë ia mbathën, bashkë me gratë e fëmijët. Ikën në Itali se ai vend si fshati në mal nuk po ua sillte gazin dhe shpresën. Mbeti veç Yzeiri me të shoqen. Një ditë u largua dhe ajo se e kishte marrë malli për të vegjlit. Shkoi dhe ngeli atje. Pa hajde, moj e uruar, i lutej Yzeiri, por ajo ncuk. Eja këndej dhe ti, i thanë djemtë. Por ai nuk e linte shtëpinë vetë. U lodhëm sa e ngritëm, thosh dhe u kthye në roje të ngrehinës. 
Në verë kthehej te shtëpia e vjetër, atje lart në pyjet e dendur. Se ishte fresk dhe shumë qetësi. Kështu edhe këtë maj. Sa zbriti nga makina, buzë lumit, ngriti sytë dhe mali përballë iu duk më i lartë se vjet. Duhej ta kalonte, pas tij ishte fshati. Sikur qenka lartësuar këtë vit, qeshi dhe e dinte që kjo i vinte nga plakja. Nuk i punonin gjunjët si më parë. Por ia nisi malores me një këngë të lehtë në buzë. Ec e këndo dhe kujto. Kështu deri në zbritjen matanë. Kur arriti te përroi u ul mbi një gur e po rregullonte frymëmarrjen. 

Atje u lind dhe u rrit. Mbante mend gëzime, por më shumë kujtonte hidhësira. Uri, lodhje, mërzitje...
Nga e majta dëgjoi ca zhurma. Dalloi se po punohej te shtëpia e Guraliut. Dy punëtorë po vinin ca tjegulla të kuqe në çati. Këmbët e çuan atje. Kujtoi të ziun Gurali. Kishte shtëpinë më të vogël në fshat. Vetëm një dhomë. Jetonte me gjyshin sakat se nëna dhe babai vdiqën, i goditi rrufeja poshtë një arre të madhe në Krosnisht. Nuk arriti të mbaronte as klasën e katërt fillore. Nisi punë duke mbledhur çaj në mal, apo boronica. Me ato lekë blinte një misërnike dhe shpesh hante bukë me turshi. Ia falnin fshatarët. Kështu u rrit dhe kur vuri brisk i gjetën një jetime nga Opari dhe u martua Guraliu. Në atë dhomë jetuan tre veta. Pastaj u bënë katër, pesë, gjashtë e ngelën pesë se gjyshi vdiq. Familje e këputur. Me misërnike e turshi u rritën dhe fëmijët deri sa një ditë, Dëfrimi, më i madhi, i mori me vete tre vëllezërit dhe motrën dhe ikën e ikën. Jo në Tiranë, por në Londër. Mes rreziqeve e grackave ia dolën. Në fshat Guraliu ngeli vetëm. Zbriste një herë në muaj në lokalitet sa fliste me fëmijët në telefon e pastaj mblidhej te dhoma e vet, bash te buza e përroit. Me atë foli ca vite deri sa një ditë zemra e la kur sapo mbaroi misërniken me turshinë që nuk iu nda deri sa e rrëmbeu vdekja. Nuk i erdhi kush në varrim. Fëmijët qenë pa letra dhe nuk lëvizën se do mbeteshin këtej. E varrosi fshati te lëndina para shtëpisë njëdhomëshe që po rrënohej.

Kur Yzeiri u afrua te punëtorët pa se shtëpia ishte bërë e re. E vjetra qe rrëzuar dhe në vend të saj tani ngrihej një e re, me gurë të skalitur, me një dritare bredhi dhe me çati flakë të kuqe. Por e vogël sa ajo, fiks sa ishte më parë. Një mesoburrë iu afrua Yzeirit. 
-Jam Dëfrimi, djali i Guraliut.
Yzeiri zvogëloi bebet e syrit dhe e kujtoi. Njësoj e qeshura dhe ajo gropa te faqja e majtë. Pasi u shmallën e pyeti:
-Do vish të jetosh ca muaj këtu, bir?
-Jo, jo. Mbase do dukem ndonjë ditë sa për mall. 

Hynë brenda. Dhoma shtëpi qe mobiluar thjesht. Me një krevat, ca karrike, një tavolinë dhe një...frigorifer. Yzeiri e hapi për kurreshtje dhe pa brenda mbushur me konserva peshku e komposto. Plot deri në grykë. Ktheu sytë nga Dëfrimi.
-Nuk është çudi,-ia nisi ai shpjegimit.-Babai na ka rritur me shumë mundim, por me shumë dashuri. Asnjëherë i ziu nuk u ngop me bukë, asnjëherë nuk fjeti në krevat. Ja,atje përtokë mbi baltë shtrihej i lodhur me mamanë e ajo lagështirë i gërreu të dy, por mamanë e mori shumë shpejt, të re fare, kur unë akoma nuk isha dhjetë vjeç e motra as tre. Mbaj mend që babai në darkë veç qeshte me ne. Nuk fjeti kurrë i pari, siç zgjohej përherë i pari. Ai qe vërtet gur, si emri që mbante. Se nuk rri dot në këmbë veç me turshi e bukë misri. Ai jetoi sa u rritëm ne nga që e kishte shumë të thellë dashurinë për fëmijët dhe përgjegjësinë si prind. Guraliu im ishte dhe baba edhe nënë. Ishte perëndi,-u përlot biri dhe vazhdoi:-Ndaj erdha t’ja ngre shtëpinë. Se e di që ai endet këtyre anëve si shpirt i pastër dhe i ndritur. Do ia le hapur derën. Të paktën nata ta gjejë brenda e çatia mos i pikojë. Pa kur ta marrë uria atje e ka frigoriferin dhe le ta hapë. Të hajë të paktën një herë diçka që edhe të kënaq, por edhe të ngop.

Pastaj Dëfrimi harroi që po fliste më Yzeirin. Doli te lëndina, shkoi afër përroit e bërtiti:
-Baba, unë do iki. Ti mos u vono se ke nevojë të shlodhesh. Nuk je më i ri. Hyr brenda dhe mbi tavolinë të kam lënë një celular. Ka veç numrin tim. Nëse nuk mundesh të shqiptosh fjalë bëj thjesht një zile. E ne fëmijët atje larg do e kuptojmë se je mirë dhe ndjehesh mirë, paçka se kjo po të ndodh pas vdekjes. Adio, baba...Ta gëzosh shtëpizën!