Andej-Këtej

Lapsi i kuq i shefit - Nga Albana M. Lifschin

Pasi u larguam nga zyra e kryeredaktorit i cili na dha udhëzimet e para për punën, ne praktikantët u shpërndamë nëpër sektorë të ndryshëm të gazetës. Isha e emocionuar.

Kolegët e sektorit të informacionit ku më caktuan më pritën me përzëmërsi dhe shpejt e ndjeva veten të lehtësuar. Ata ishin dy, por tavolina ishin tre. Për mua qe ajo tavolinë?

- Tani për tani ulu tek tavolina e Petros. Ai ndodhet me punë fizike, tha Fania duke më dhënë materialet e para për redaktim. Ishin kryesisht letra nga lexuesit e gazetës për botim. Me to mbarova punë shpejt. Kur ia dorëzova, ai ia tregoi Arjanit duke thënë:

- Shiko more, Ari, shiko! Ia ka marrë shpirtin materialit fare kjo! Nga tre faqe në një. Fania m’u duk tip baballëku.  Ishte tek të gjashtëdhjetat e me vështrim të qeshur. Madje me mendje kisha filluar ta quaja “Fane babaxhani”.

Atë çast nuk desha që Arjani ta shikonte redaktimin tim. Nga ai nuk më qe larguar ndrojtja ende. Fanen dikush e kërkoi dhe ai doli nga zyra. Arjani lexoi një nga shkrimet e redaktuara nga unë dhe tjetrit i hodhi një sy shkarazi.

- E di që ke një stil konçiz ti, Ana, - tha ai me një buzeqeshje të lehtë

Të nesërmen kërkohej një shkrim për vajzat e uzinës “Tirana”, ku qe bërë një novacion. Shefi e hodhi vështrimin tek unë, por si i pavendosur. Pastaj iu drejtua Arjanit. Unë u skuqa. E ndjeja që mund ta bëja unë atë shkrim. Fane Babaxhani sikur të m’i lexonte mendimet më erdhi në ndihmë.

- Le të shkojë Ana për këtë shkrim. Le t’i provojë forcat. S’besoj ta ketë të vështirë.

Vështrimi i të treve qe kthyer nga unë.

- Shkon ti Ana? - pyeti shefi. Unë thashë një “Po” të vendosur.

Shkrimi im për vajzat e uzinës “Tirana” u pëlqye. Fania tha se kisha ditur të kapja të veçantën në portretet e vajzave novatore. Kurse Arjani tundëte kryet dhe thoshte me zë të ulët: Mirë Ana, mirë. Me Arjanin ndjeva që po bëheshim shokë dhe nuk më vinte më zor që t’i tregoja dorëshkrimet e mia.

Dy javët e para kaluan shpejt dhe një mesdite tek po punoja, dikush futi kokën në derën e zyrë dhe lajmëroi që kishin ardhur rrogat. Fania dhe Arjani u ngritën menjehere nga tavolinat e tyre. Rrogat! A kisha punuar unë për të marrë rrogën? Ato dy javë kisha redaktuar disa materiale dhe kisha shkruar vetëm një reportazh. Nuk më besohej. Po Tomi dhe Dhimua, shokët e klasës, që punonin në zyrën tjetër ç’bëjnë? Edhe ata nuk kishin punuar më shumë. Madje Tomi ankohej se akoma nuk i kishin dhënë një punë për të qenë.

- Po ti moj çupë, nuk do ta marrësh rrogën? Fania hyrë në zyrë duke qeshur e pas tij edhe Arjani. - Shiko, si skuqet kjo lumadhe! Shko moj merr rrogën!

- Se si më duket, - shqiptova unë... sikur s’e meritoj. Me kaq pak punë të marr rrogën e 15 ditëshit?

- Të kuptoj, tha Arjani, edhe mua ashtu më është dukur kur mora rrogën e parë. Po deshe po të shoqëroj unë në Zyrën e llogarisë, tek Fili.

**********

Ajo qe një ditë e ftohtë Dhjetori. Unë kisha mbetur vetëm me Fanen në zyrë. Tavolina e Arjanit ishte bosh. E kishin dërguar me shërbim në Veri. Megjithëse i ri, ai nuk e kishte gjallërinë e Fanes. Nga natyra ishte i heshtur. Gjithsesi mungesa e tij ndihej. Hodha sytë në kalendar dhe më erdhi i gjallë në përfytyrimin tim. Gjithnjë i perqëndruar mbi shkrimet me vetulla të mbledhura. Serioz dhe këmbëngulës. Dhe disi i rreptë. Kjo qe përshtypja e parë. Por për mua që kisha filluar ta njihja nuk ishte tamam ashtu. Madje qe disi i butë veçanërisht kur flisnim për librat apo ndonjë film, dukej tip sentimental.

Një pasdite, në mbyllje të ditës së punës, kishim bërë një bisedë rreth muzikës dhe u habita kur ai përmendi si më të preferuarat e tij melodi e këngë që më pëlqenin mua. Ç’është e vërteta nuk e prisja që të gjeja tek një djalë shijet e mia muzikore. Dhe veçanërisht ato klasike. Të tëra këto po i sillja ndër mend kur në zyrë hyri kryeredaktori i gazetës.  Ne u ngritëm në këmbë. Ai na vështroi mua dhe Fanen e tha se duhej bërë nje shkrim për minierën e Çervenakës. Ajo kishte arritur rezultate të larta brenda një kohe të shkurtër.

- Atje tashmë ka mbuluar bora, shtoi ai dhe sytë i shkuan tek tavolina bosh e Arjanit. Ai do kishte qënë gazetari më i përshtatshëm për atë sherbim. Fania filloi të kollitej dhe u ankua se i digjte fyti.  Duhej të qe ftohur. Unë isha praktikante e re. Kryeredaktori u duk se po tërhiqej.

- A të shkoj unë në minierën e Çervenakës kryeredaktor?

Unë isha ngritur në këmbë dhe po e vështroja në sy.

- Ti?

- Po!

S’më vinte aspak mirë që në këto raste ata e mbanin vështrimin gjatë tek unë, sikur s’kishin besim.

-  Mirë, po nuk është aq e lehtë. Atje ka dëborë...

- S’prish punë.

- Atëhere bëhu gati, se pas dy orësh do të niseni me Petritin. Shkrimi na duhet shpejt. Petriti ishte fotoreporteri ynë.

Për mua ai do të mbetej një nga shërbimet më interesante e më të bukura. Ndoshta se isha në fillim të punës sime.

Qe një rrugë malore e ngushtë ku dukej e pamundur të kalonin dy makina bashkë. Dëbora vende-vende kishte ngrirë. Unë vështroja pejsazhin e bardhë dhe nuk e di pse ndjeja të më vërshonte një gëzim në kraharor. E dija edhe përgjegjësinë e shkrimit që kisha marrë përsipër, por kjo nuk më trembte aspak.

Arritëm në minierë. Drejtori i saj ishte nje burrë i ri në moshë dhe fjalëpak. Kur u ula në tavolinë me të nuk dija nga të filloja. Ç’pyetje duhej t’i bëja? “Pyetjet e përgjithshme, marrin përgjigje të përgjithshme”. Këto porosi të profesorit të stilistikës në fakultet më kishin mbetur në mëndje. Tani isha tepër e bindur për këtë. Vendosa të çlirohem nga poza formale e gazetares. I thashë me sinqeritet që sapo kisha filluar detyrën si praktikante dhe se ky ishte shërbimi im i parë. Nuk kisha patur kurrë rast të shikoja minierë me sy, kurse për minierën e tyre dija çfarë më kishte thënë shefi para nisjes. Kisha nevojë të mësoja gjithçka. Doja të zbrisja në galeri.

Ai buzëqeshi pas fjalëve të mia, ndenji një copë herë i heshtur, pastaj u ngrit nga karrikja e tha:

- Atëhere të zbresim në galeri. Xhemal, sill dy palë rroba dhe çizmet.

Pas gjysmë ore unë dhe fotografi i gazetës Petriti, të veshur si minatorë të shoqëruar nga drejtori i minierës hymë në galeri.

Tuneli mu duk se zgjaste pambarim. Anash ishin ndezur disa llambushka.  Ne ecnim mbi shina dhe hera herës shmangeshim anash për t’u lënë rrugë elektrovozëve të ngarkuar me mineral. Xhemali ishte minator i vjetër. Ai fliste gjithë kohën për minierën sikur fliste për familjen e tij. Na tregoi se si ishin arritur ato rezultate për të cilat kishim dëgjuar edhe ne dhe si ishte arritur kjo. Vura re se në ligjëraten e tij hera-herës përmendte edhe drejtorin e bënte me kokë nga ai. Drejtori ecte përpara nesh. Ai nuk fliste.  Diku u ndal. U ndalëm edhe ne. Aty nxirrej minerali. Drejtori u ngjit në një vend pak më lart se ne dhe nisi të punonte duke u thënë diçka minatoreve. Ata i pohonin fjalët e tij duke tundur kryet herë pas here. Xhemali më spjegonte me zë të ulët. Shumë gjëra më mbetën në mëndje. Ne pamë edhe ambjente të tjera jashtë minierës. I pamë minatorët edhe në kohë të lirë.  Ata këndonin këngë popullore e hynin në valle. Rrethi i valles u zgjerua. Drejtori bashkë me ta. Qe një pasdite e bukur.

Për herë të parë më erdhi turp nga vetja që nuk kisha mësuar të kerceja popullorçe. Kisha zënë një vend në qoshe me Petritin. Atë s’po e mbante vendi. Plasi t’i bashkohej valles, por kishte rënë në hall se qoftë edhe për mirësjellje duhet të më shoqëronte. Para se të largoheshim Xhemali më tha:  Mos harro të shkruash edhe për drejtorin. Pa atë, nuk do të kishim bërë dot asgjë. Gjëja më e madhe qe se ai na përmirësoi kushtet e punës. Dhe këtë nuk ta them unë, por të gjithë minatorët. Unë edhe pa ma thënë ai, e kisha menduar vetë.

Kur u ktheva në redaksi koleget e zyrës më pritën a thua se kisha munguar një muaj. Sigurisht që ishin edhe në merak pasi ishte një udhëtim në mot të keq e në rrugë të vështirë. U tregova gjithçka. U fola edhe për drejtorin. U thashë se nje fragment të reportazhit do t’ia kushtoj atij.

- Ana, ty të bëjnë shumë shpejt përshtypje gjërat, si të thuash ke një vështrim vajze. Nuk e di a më kupton? - tha Fane babaxhani dhe qeshi se mos më mbetej hatri. Arjani nuk foli. Kur doli Fania nga zyra, ai ngriti sytë nga dosja që po çfletonte dhe tha:

- Ana, une kam qënë në atë minierë para nja 4 vjetësh. Dhe ai drejtor që ke njohur ti, më ka lënë mbresa edhe mua. I ka shokët e rrallë. Ai në thelb ka mbetur punëtor, mik e shok me minatorët. Kjo është çfarë të bën përshtypje.

- Po, tamam! - thashë unë, prandaj edhe une dua të shtoj diçka për të në reportazhin tim.

- Edhe unë shkrova për të, por shefi i vuri vizën.

- Përse? Padashur kisha gritur zërin më shumë se ç’duhej.

“Ne nuk shkruajmë për drejtorët” tha. Dukej qartë që Arjani nuk kishte qënë dakort me shefin.

- Megjthatë unë do të shkruaj për të! Dhe shkrova. Por ndodhi pikërisht ashtu siç parashikoi Arjani.

Shefi më thirri në zyrë. Në duar duket kishte reportazhin tim.

- Ana, shkrimi yt më pëlqeu, por kisha disa vërejtje të vogla. Dhe ai më tregoi disa rrjeshta të prishura me laps te kuq. Çështje redaktimi.  S’më erdhi fort keq për çfarë kishte fshirë ai, por në faqen e tretë ai laps kishte rënë pa mëshirë edhe mbi ato rrjeshta ku unë flisja për drejtorin e minierës.

- Sa për këto, - shtoi ai, - reportazhi yt qëndron edhe pa to.

Kjo nuk ishte bindëse për mua. Përse duheshin hequr ato radhë? Unë nuk kisha bërë një portret më vete për drejtorin. Unë e kisha shkrirë me masën e minatorëve, ashtu siç e kisha parë vërtet. Nuk i bëja elozhe. Ngrita sytë nga shefi. Ai e kuptoi që kërkoja sqarime.

- Të gjitha këto që kam shkruar janë fakte, për të më folën vetë punëtorët... Si mund ta veçoja nga ata?

- Ashtu?

- Nuk e di se çfarë i bëri përshtypje shefit, por besoj qe këmbëngulja ime. Ai fshiu me gomë dy vija të kuqe. Mu duk se ra në një farë kompromisi.

- Hë, si dole? - më pyeti Arjani që po më priste në zyrë. I tregova.

- Domethënë pak a shumë fitove, tha ai duke më zgjatur dorën për të më uruar.

(Marre prej “Shënime nga shekulli i kaluar”)

Tiranë, Prill 1973

©Albana Lifschin