Në 28 vjetorin e gjenocidit në Srebrenicë - Nga Enver Robelli

  Enver Robelli - Zvicër

■ Më 11 korrik 1995 forcat ushtarake, policore dhe paramilitare serbe, të komanduara nga Ratko Mlladiç, pushtuan qytezën e Srebrenicës, e cila ishte një enklavë me popullsi boshnjake dhe zyrtarisht nën mbrojtjen e OKB-së.

■ Në ditët në vijim forcat serbe, të përkrahura aktivisht nga Republika e Serbisë, masakruan në Srebrenicë dhe në rrethinë mbi 7000 djem dhe burra boshnjakë.

■ 28 vjet pas masakrës ende nuk dihet asgjë për fatin e 1000 personave.Sot (11.07.) në qendrën përkujtimore Potoçari do të varrosen eshtrat e 30 viktimave të identifikuara.

■ “I gjetëm vetëm dy eshtra të këmbëve të tij. S’kishte kurriz, as kokë, as torzo. Biri im ishte 29-vjeçar, burrë, por ai është fëmija im. Quhej Samir”. - Kada Hotiç, nënë nga Srebrenica. Në masakrën e forcave serbe humbi djalin, burrin dhe dy vëllezër. Në rrethin e gjerë familjar asaj ia vranë mbi 50 anëtarë.

■ Një ndër librat më tronditës mbi Srebrenicën të botuar së fundi: Hasan Hasanoviç - Voices from Srebrenica: Survivor Narratives of the Bosnian Genocide.

■ Sabit Gjonllagiç ishte 21-vjeçar kur lufta në Bosnjë ia ndryshoi tmerrësisht jetën në vendlindjen e tij në Kozarac. Gjonllagiç u internua në një kamp të forcave serbe. Kryqi i Kuq e nxori nga e aty dhe Gjonllagiç gjeti strehim si refugjat në Zvicër. Ai është çiklist i pasionuar. Dhe prej vitesh me biçikletën e tij shkon nga Zürichu në Srebrenicë. Një udhëtim kundër harresës.

■ Edhe një libër: “Für Seka” (Për Sekën) nga autorja e re boshnjako-zvicerane Mina Hava, e lindur më 1998. Një roman hulumtues mbi rrugën e prindërve nga Bosnja në Zvicër dhe mbi një luftë pothuaj të harruar. Vlerësimet për këtë roman në gazetat e rëndësishme në Gjermani e Zvicër variojnë mes “autore e bindshme” dhe “vepër brilante”.

■ Fotografia që ilustron këtë tekst është shkrepur nga fotografi boshnjak Armin Durgut. Më 1 korrik në Galerinë Artistike të Bosnjë-Hercegovinës në Sarajevë është hapur ekspozita e këtij fotografi, ku prezantohen këpucët që kanë bartur viktimat e gjenocidit në Srebrenicë.

■ Poezi nga poeti polak Adam Zagajevski (21 qershor 1945-21 mars 2021)

Verë 1995

Ishte një verë në Mesdhe, a të kujtohet,

afër Toulon, verë e thatë, e frymëzuar me veten,

duke folur me një dialekt vështirë të kapshëm,

andaj ne i kuptonim vetëm copëzat e fjalëve të njelmëta,

ishte një verë në dritën e shtrembër të mbrëmjes, natën në njolla të zbehta yjesh, kur zhurma

e zërave të parëndësishëm pushoi dhe vetëm

heshtja priste, që një zog i përgjumur të thërras,

një verë me shpërthim të përditshëm të jugut, kur edhe

gjinkallat zaliseshin, një verë,

kur uji i kaltër hapej si mikpritës, aq mikpritës,

saqë i harruam krejt amforat, të cilat që mijëra

vjet qëndronin në fund të detit, në errësirë,

të vetmuara; ishte ajo verë, a të kujtohet,

kur qeshnin gjethet përjetësisht të blerta të voshtrës,

ishte korrik kur u miqësuam

me atë macen e vogël të zezë,

e cila na dukej aq e mençur,

ishte po ajo verë, kur në Srebrenicë

u vranë burra e djem;

atje - të shtëna të panumërta të thata

dhe sigurisht po ashtu vapë dhe pluhur

dhe gjinkalla, të tmerruara për vdekje.

(Përktheu Enver Robelli)