Stërnipi i Ismail Qemalit - Tregim nga Avdulla Kënaçi

Qendra jonë tregtare, dykatshe, mbahet si më e madhja e provincës së Ontarios. Janë fiks 333 dyqanë nën një çati të xhamtë, veç shërbimeve të tjera, që nga ato të luksit e gjer tek shitjet e llotarive të përditëshme “gërvish e fito”. Gjatë dimrit, shumë njerëz i përdorin korridoret lidhëse të “Square One” për të ecur me këmbë nga njeri cep në tjetrin, pastaj ulen në një nga kafet e shumta, hanë mëngjes, pinë ndonjë lëng energjik, ose kafe. Aty, në daljen perëndimore, dikush nga të njohurit e mi më ka prezantuar me një stërnip të Heroit tonë Kombëtar, Ismail Qemalit. Quhej Sajmir. Nuk e njihja më parë sepse ai rrallë duket këtej nga ne, sepse është i vendosur në Shtetet e Bashkuara të Amerikes. Jeton me djalin e vogël, por këtu në Mississauaga ka birin tjetër të cilin e viziton herë pas here. Është trupgjatë, ka sy të njelmët, duar të mëdha dhe ecën serbes sikur të jetë ai vetë që ka ngritur flamurin në Vlorë. Gjithë jetën ka punuar mësues letërsie në Tiranë, por ka shtatë vjet që e ka lënë gruaja, pikërisht në muajin kur u ishin aprovuar letrat për bashkim familjar me të birin në Amerikë.

- Ishte e çuditshme, - më tha me sy të njomur, derëziu, - ime shoqe sikur e ndjente që nuk do ta kapërcente oqanin. “Ta gëzosh ti Amerikën se unë, më këto sëmundje që kam, nuk udhëtoj dot në ballonë”. Pritëm mos bëhej më mirë, por ajo çdo ditë e më shumë përkeqësohej. I shtymë dy herë me radhë biletat e udhëtimit. Por nuk qënkej e shkruar… Dha shpirt në duart e mia, e përmalluar për dy djemtë, por sidomos për nipërit e mbesat. Ata ishin pika e dobët e saj. Porosia e saj e fundit: “Mos i digj biletat, shko tek djemtë pas të shtatave….” Dhe iu drodh zëri dhe iu shua syri. Kaq ishte e shkruar jeta e saj.

Më bëri përshtypje rrëfimi i tij i dhimbshëm, por i sinqertë. Ai m’u drejtua sikur të ishim njohur prej kohësh. Ndoshta është vetë emigracioni që të detyron “të hapësh barkun” që në takimin e parë. E mësoi vendin ku e pija kafen ekspres dhe aty më priste me durim në çdo mëngjes, madje nuk e pinte kafen pa mbërritur edhe unë. Duke u sjellë kështu, me respekt e dashamirësi, më vinte në detyrime dhe përpiqesha të isha korrekt në çdo takim. Isha matur disa herë ta këshilloja të martohej me ndonjë grua të ve për të shtyrë pleqërinë, por mund ta lëndoja në ndjenja, kushedi sesi do ta priste këshillën time.

Ishim vetëm, kafet i kishim pirë. Ai kërkoi në banak dy gota plastike, bleu një shishe ujë dhe u ul përballë meje duke i kthyer shpinën banakut. Hapi shishen e ujit, por nuk na i mbushi gotat. Rrëmoi në xhapat e xhakaventos dhe nxori një shishe petashuqe përplot me raki shqiptare. I mbushi gotat deri në mes dhe si me gjysmë urdhëri, më tha:

- Hidhja gurmazit, është ballë kazani, e kam sjellë nga Shqipëria. Është distiluar nga rrush safi, pa spërkatje, ky nuk ka kimikate.

- Faleminderit, nuk është se po më bën ndonjë nder, sepse që kur kam ardhur në Kanada e kam lënë rakinë.

- Si, nuk e heq fare?!

- Mjeku më ka këshilluar të pi një ose dy gota verë. “No distile…” më thotë në çdo takim.

- Mos ua vur veshin mjekëve, ata ma vdiqën gruan. Mos atë e mos këtë. Do rrojmë aq sa na e ka shkruar Zoti. Doja të vdisja edhe unë së bashku me bashkëshorten time, por ajo ka shtatë vjetë që tretet nën dhe dhe unë zabërhanis nga një vend në tjetrin, nga një kontinent në tjetrin. Kam dëshirë të vdes në ajër, shkurtoj rrugën për tek Zoti.

- Më dole në shteg, pse nuk gjen ndonjë grua të ve nga Shqipëria? Më dukesh goxha i mbajtur, me këtë uxhut që ke, do ta kalosh qindin.

- Nuk është se nuk më ka shkuar mendja, madje edhe djemtë ma kanë dhënë këtë “leje”, por nuk më mbushet rradakja, - tha dhe rrëkëlleu hajdutçe gotën plastike, me një lëvizje të vetme, duke pulitur sytë nga kënaqësia.

- Vuan nga ndonjë sëmundje? - e pyeta unë me kureshtje.

- Fare, nga asgjë, të më vësh përpara një bukë të ngrohtë dhe një copë djathë, e ha të tërë, në një vakt, - tha kështu dhe mua instiktivisht më shkuan sytë tek duart e tij të mëdha, gjithë nyje e damarë. Më shumë ngjanin si duar kovaçi sesa si duar të mësuesit të letërsisë.

Tërhoqi karriken më pranë meje, uli zërin dhe më besoi këtë sekret:

- Kam njohur një kosovare të bukur, më tha se punon tek ky Skuer Uan. E kemi lënë të takohemi këtu, por nuk përcaktuam datë. Ajo mendon se unë e kuptova se ku punon, por nuk mbaj mend ato dy fjalët e tjera. Kam ardhur me ditë të tëra, turp ta them, jam veshur e ngjeshur, u jam sjellë vërdallë dyqaneve në të dy katet, por nuk ma kanë zënë sytë gjëkundi. Sikur më tha Bjuti, por unë nuk di anglisht dhe nuk e mbaj mend se cilat ishin fjalët në vazhdim. Më ndihmon dot?

Si t’i përgjigjesha, ngrita sytë dhe i bëra një “krehje” me vështrim, nga këmbët e gjer tek flokët e zbardhura. Më erdhi keq për të. Të “biesh brenda” në moshën e tij është fatalitet.

- Ta tha moshën, profesionin, familjen, të dha ndonjë shpresë? - pyeta unë, desha të mësoja më shumë prej tij. Ndërkohë nxora celularin dhe shkrova “Beauty shop Square One”. Më dolën disa emra, midis tyre edhe “Beauty First Spa”. I shqiptova këtë të fundit. Ai u hodh përpjetë.

- Ky është, por unë nuk e mbajta mend, nuk e dija që këtu ka 333 dyqane.

- Ky është një dyqan për të përmirësuar bukurinë e grave, bën trajtime të fytyrës, trajtim me rreze lazer, piercing, etj. Dmth të heq vetullat e të vë një palë të reja. Shërbimi aty është i kushtueshëm, siç shkruan këtu. A ia mban mend emrin e mbiemrin kësaj bukuroshes kosovare?

- Vlora…

- Vlora?!

- Madje ajo kur mësoi se isha stërnip i Ismail Qemalit u ngrit më këmbë dhe më puthi në ballë. “Unë jam Vlora e Ismail Qemalit”, më tha me të qeshur. U preka shumë. Më pikuan në shpirt fjalët e saj. Nxori kartën e identitetit dhe ma tregoi emrin, quhej vërtet Vlora. Mbiemrin e kishte Thana.

- E po mirë, ja, u gjend vendi i punës, e ke drejt, aty tek kryqëzimi kthehu djathtas, është një dyqan pikturash ngjitur me të, pyet për orarin, fol frëngjisht, ti më the se në të mesmen ke bërë mësime në këtë gjuhë. Këtu ka që dinë ta flasin edhe këtë gjuhë, Kanadaja është bilingue. Me siguri do ta takosh aty. Shpresoj.

Po afrohej dreka, mua po më shkonte orari i vaktit. Më prisnin në shtëpi e nga çasti në çast mund të binte zilja e celularit. Nuk më kujtohej ku e kisha dëgjuar herë tjetër këtë emër, Vlora Thana. Se mos në Kosovë ka vetëm një emër Vlora…

Nuk jam mirë me kujtesën. Përpara se të bija për gjumë, një copë herë shtrydha trutë…. Vlora, Vlora, ku e kam dëgjuar këtë emër, gjeç belanë more stërnip i Ismail Qemalit. Ku e kam takuar?! Mos është ajo gruaja e re, e bukur e sykaltër kur para tre vjetësh ishim ulur në të njëjtën tavolinë në dasmën e një çifti kosovar? Ndoshta… Sikur ka vetëm një emër Vlora në tërë Kosovën, janë me qindra.

Në mëngjes isha ca më i kthjellët. Solla ndërmend një dasmë kosovare ku isha i ftuar familjarisht. Pranë nesh ishte vendosur një familje me tre vetë; një vajzë gjimnaziste, tëpkë si e ëma, sykaltër, një burrë me vështrim të mprehtë si të skifterit dhe gruaja, në mos gaboj quhej Vlora. Dukej si një pjeshkë e arrirrë që është gati të këputet nga dega, mjaft e mbajtur. Ndoshta ishte pikërisht kjo gruaja të cilën kërkonte stërnipi i Ismail Qemalit, mirëpo atë mbiemrin Thana unë e dëgjoja për herë të parë. Dukej sikur kjo Vlora që kujtoj unë, të bijën e kishte si motrën e saj më të vogël. E po vajzat kosovare martohen herët… Mbaj mend që i shoqi komunikonte vetëm me të bijën dhe bashkëshortes nuk i varte. Ai qëndroi ca në tavolinë, pastaj u drejtua tek banaku i lokalit, rrëkëlleu një shishe verë, mandej u zhduk nga dasma e s’u pa më. Ahengu vazhdoi deri në mesnatë, por ai nuk u kthye sa ishim ne në dasëm, ndoshta u kthye pasi ikëm ne. Mbaj mend se nënë e bijë i lamë aty. Në një copë herë, kur kishte pushuar orkestra, unë e pyeta Vlorën se me çfarë merrej i shoqi. Ajo më tha se është njësh në kompaninë ku punon, merret me IT, ka një rrogë goxha të mirë, gjysmë milion dollarë në vit dhe kohën më të gjatë e kalon me shërbime shumë larg, në Japoni.

Pavarësisht të gjitha këtyre, nuk është e thënë që kjo grua bukuroshe të jetë ajo që ka ngazëllyer stërnipin e Ismail Qemalit. Shkova në kafen e zakonshme “Aroma” si çdo ditë. Qysh jashtë, pas xhamit të lokalit e dallova mikun tim të ulur në të njëjtën tavolinë që ishim dje.

- Po të pres për kafe, i kam parapaguar - më tha - do të hash dhe ndonjë kruasan?

- Jo, vetëm kafe, si zakonisht. Ke bërë gabim që i ke paguar, kam dëshirë unë të qeras, ti je mysafir në Kanada.

- Unë gëzohem që gjeta një njeri për së mbari, rob zoti, çfarë është vlera e një kafeje?!

- Nejse, kalove andej nga dyqani që biseduam?

- Ma more fjalën nga goja, atë desha të them. Pyeta jo një, po dy punëtore. Ato ishin të gjitha zeshkane e trupvogla, m’u dukën si indjane. M’u përgjigjën se nuk kanë pasur kurrë punëtore me këtë emër.

- Mos ke ndonjë fotografi të sajën, rastësisht?

- Posi jo. Ajo vetë propozoi për një foto të tillë dhe e shkrepi një shoqja e saj. Unë e kam stampuar në letër dhe e mbaj në portofol.

- Nëse mundesh, ma trego.

Ai çeli portofolin. Ja Vlora duke qeshur dhe stërnipi i Ismail Qemalit në një foto të përbashkët.

- Të marrtë e mira, Sajmir, se kështu quhej, unë e njoh këtë grua. Ajo ka një burrë që më të shumtën e kohës punon në Japoni dhe Vlora jeton me vajzën studente. Nuk është në asnjë punë, sepse veç bukurisë nuk ka asnjë profesion, por nuk ka nevojë për para. Është grua hokatare, vërtetë e bukur, kanë tri shtëpi dhe vetëm një vajzë. Mendoj se është e paarsimuar. Nuk ma do mendja që mund të jetë një kandidate e mundshme për martesë. Ka bërë një shaka, ose hajgare, siç thonë kosovarët, sepse kohën më të madhe e kalon në atë adresë që të ka dhënë duke u marrë me trupin dhe bukurinë e saj.

Duke dëgjuar arsyetimin tim, në ato momente Sajmiri u squll dhe u duk dhjetë vjet më i plakur. Nxori nga xhepi shishen e qelqtë petashuqe, e rrëkëlleu me një frymë, pa iu fshehur banakut. Mos bëra gabim që i fola sinqerisht dhe i rrëfeva ato që dija e mendoja?!

© Avdulla Kënaçi - Mississauga, 3 mars 2025