Krijimtari

Kush e merr vesh çfarë lufte do nisim pas fitores së fundit! - Tregim nga Faruk Myrtaj

Ishte njëri nga ne që po dilnim fitues. Në fund të Luftës.

Elham e quanin.

Në prag të më-të-fundmes betejë, pra, kur të gjithë mendonim se, sidosi, kjo fitore kishte qenë shumë e shtrenjtë. Dukej shkoqur, mbaheshim fitimtarë thjesht se po dilnim gjallë nga dimri. Këtë e pranonim çiltër, pa e bërë zë; e thoshim për veten, ose me ndokënd që e besonim si veten.

Atëbotë, s’e merrnim vesh çfarë na pengonte ta thoshim hapur, edhe pse tërë kohën ishim mes njerëzish me të cilët kishim fituar tërë ato beteja dhe po pastronim pushkët për të fituar edhe tjetrën, të më-në-fund-men. Askush s’na kish porositur, aq më pak urdhëruar, të mos flisnim çfarë ndjenim, por ne silleshim pikërisht si të tillë.

Elhami, thjesht, diçka të tillë kishte thënë. Jo me fjalë si tonat. Gjuha e tij ishte tjetër. Ku e ku më e lartme. Gabimi i tij: atë që ne të tjerët e thoshim “midis nesh”, Elhami e kishte thënë me zë.

“Kush e merr vesh çfarë lufte do nisim pas fitores së fundit!”

Këtë kishte thënë ai njeri, sikur të vazhdonte të na rrëfente për librat e bukur që pati lexuar para se të bashkohej me Luftën. Sa herë hapte gojën, e ndiqnim me sy. Ia rrëmbenim fjalën, na bëhej lodhja ëndërr kur, përpara çdo beteje, na thoshte se e kishim të fituar edhe atë, nëse e bënim për njeriun.

Nuk e morëm vesh, kush dhe përse ia mori për keq këto fjalë që, sikur ta kishte ditur, vërtet i mbetën të fundit...

Do t’ia kenë dëgjuar allasoj, kush e di se si, thamë atëbotë. Nuk pyetëm se si e për-se ia morën për të madhe. S'pyetëm as kur e veçuan nga ne, në orën e fundit, përpara betejës së fundit.

"Nuk ta duam luftën tënde...!", i thanë, "U dorëzove para betejës së fundit. Disfatist...", i thanë.

Më keq akoma, kalove kundër, i tha Dori i Madh. Gjyqi Ynë të Dënon me Vdekje... Në Emër të Popullit, Vendimi kishte formën e prerë, ekzekutimi duhej kryer menjëherë, para se të niseshim për betejën e fundit. Mbase vërtet populli kërcënohej prej fjalëve të Elhamit.

Akuza ishte aq e rëndë, sa Elhami nuk e hapi më gojën. As ne.

E morën, duarlidhur, e vunë përpara, në sy tonë. Ne i ulëm edhe sytë. Tri hapa pas tij, skuadra e pushkatimit kaloi në anën tjetër të kodrës.

Të tërë ne, aty, me sytë tëposhtë, vazhduam pastrimin e armëve...

Vonë fare, shumë kohë më pas, dikush prej tyre, mbetur gjallë si për të provuar se asgjë s'mbetet pa u dëshmuar, rrëfeu zë-ulët se sytë e Elham Mezinit, përpara skuadrës së pushkatimit, qenë mbushur me lot. Dukej sikur lutej ta gjente një armik atë moment të fundmë, të mund të vritej prej tij...prej armikut, jo prej...

Kjo dëshmi u përfol tani së fundi, ende nuk është dokumentuar si e tillë. Lufta ka dekada mbaruar. Si duket, po ndodh ajo që quhet ripërtypje, më parë. Ka ardhur hera të pyesim nëse fituam apo humbëm. Ata të skuadrës së pushkatimit, që janë ende në jetë, e mbajnë mend si të gjallë Elhamin. Por s’mund ta harrojnë as Dorin e Madh.

Të dy, për shkak të një pale këpucësh.

Elhami ishte djalë i bukur, i gjatë, i shëndetshëm…Apo s’kishte një palë sy... Për fat, atë ditë, kur do t’i humbiste të gjitha, mbante veshur një palë këpucë alpine, të forta, të ngrohta, të bukura. Ia kishte falur një oficer aleat. “Ti duhet të kujdesesh për veten, se kështu do mund të kujdesesh edhe për të tjerët, më pas”, - i kishte thënë I Huaji.

Sapo kaluan kodrës, matanë, Dori i Madh ia kërkoi ato këpucë.

“Ti po ikën, m’i ler mua…” – i tha.

“Ty, s’kam për t’i dhënë… Çdokush tjetër le t’i marrë...”

“Edhe pesë minuta ke...”, - këmbënguli Dori I Madh. Që edhe më pas, gjithë jetën, bëri lart me këtë lloj këmbëngulje.

“Gjallë jo…”

“Më vjen keq se do t’i bësh pis…”

Ata të skuadrës së pushkatimit, sigurisht kishin vesh. I dëgjuan, të gjitha.

Dori i Madh nxitoi, dha urdhër, armët tona u ngritën. E rrëzuan Elhamin tonë...

Ata, matanë kodrës, dëgjuan krismat, jo fjalët e tij, këmbyer me Dorin e Madh.

Biseda për këpucët u rrëfye aq vonë sa duket sikur s’ka për t’i hyrë në punë kurrkujt.

Kur u kthyen, pa Elhamin, të tjerët vazhdonin pastrimin e pushkëve.

Dori i Madh u kthye minuta më pas. Në qafë, si dylbi, si medaljon lufte, varur, këpucët alpine, të spërkatura me ca si bubureca të kuq...

(Nga libri Këpucë për gjyqin e fundit)