Krijimtari

Midis orëve 5 dhe 6 të mëngjesit - Tregim nga Faruk Myrtaj

Kushtuar… Kujt Tjetër? Vetëm TY!

I kisha nënqeshur titujt e broshurave si “Anglishtja pa mësues”, “Si të flisni anglisht pas 66 ditësh” por, pas disa përpjekjeve për ta kuptuar dhe për tu kuptuar në këtë mjedis të ri, iu dorëzuam sugjerimit se punë do mund të gjenim vetëm pasi të ndiqnim kursin për anglishten si të sapo-ardhur. Ishte falas, e nisëm për pak javë, kaluan muaj, u ëmbëlsua shumë sa, me time shoqe, po besonim se s’kishim kaluar kohë më të bukur.

Leksionet, më saktë bisedat e lira në anglisht, gërshetoheshin me vizita të shumta në qytetin e pa-fund, gjatë të cilave na ngjitën në majë të Kullës së dytë Më Të Lartë në Botë, vizituam një serë gjigande ku në mes të dimrit gjetëm lulet e pranverave të të gjithë botës. Koha rridhte mes gishtave, e kaluam nivelin e pestë të anglishtes për newcomers, gjuha e huaj po na bëhej më e afërt, e ndjenin edhe buzët, veshët e qasnin dhe e merrnim me mend si do të ndjeheshim kur të arrinim nivelin e shtatë, edhe pse e folura…do të mbetej edhe për ca e largët...

Sigurisht, ime shoqe s’e dinte ç’do shkaktonte në syprinën e “lermë o Zot të rroj”, kur në mes të kësaj harmonie më bëri të ditur se për muajin tjetër s’kishim dollarë për të paguar rentën e apartamentit. U kujtuam, u përmendëm se në këtë qytet madhështor s’kishim ardhur për të ndjekur kurse gjuhe të huaj…

“Do ta ndërpresim kursin...”, i thamë mësuesit Greg. “Ju besoni se anglishtja që keni arritur, do t’ju mjaftojë...” “Na duhet të paguajmë rentën, profesor...” “Oh, kjo është tjetër gjë...Sorry!” plotë mirësjellje, pa lidhje me leksionin.

Pas tri ditësh, në ngut, gjithandej, u pranuam në një intervistë pune. “E-r-i-k,” u paraqita unë. “M-o-n-a,” shtoi ime shoqe. Pritëm, siç presin emigrantët e rinj. Me idenë se gjersa kishim ardhur me dëshirë e shpresë, ashtu edhe do të na prisnin.

“Unë jam Majk”, u prezantua intervistuesi.

Përfytyroni një nëpunës pak më shumë të shëndetshëm se i lejonte dukja e moshës. Me zë të ulët, në anglishte sa më të qartë e sa më të thjeshtë, mbase posaçërisht për nivelin e pestë që kishim kaluar ne përballë tij. Ta merr mendja, nuk shfaqte asnjë shenjë bezdie për anglishten tonë. Si me përvojë në komunikimin me emigrantët, na kuptonte pa folur. E ndjeu që vinim nga Lindja.

Se, të tërë nga Lindja vinin këto kohë. Lindja ishte nisur e tëra, më këmbë, për në Perëndim.

Majk na e ndjeu edhe turbullimin. S’kishim asnjë ide për pyetjet që mund të na bënte për këtë lloj pune që, sipas nesh, s’kishte nevojë fare për testim. Aplikantë, me shkollë të lartë vendlindjeje por, e tëra bëhej lëmsh prej anglishtes. Majk i di edhe përgjigjet tuaja, mos çani kokë, na kishte përsëritur, edhe një minutë para intervistës, një bashkëkombas, emigrant më i hershëm. Ishin më të qartë. Jo më të qetë. Si ushtarët e vjetër!

“Vetëm një gjë varet vetëm nga ju, nga ne të gjithë: Duhet të harrojmë diplomat. Dhe karriket, atje ku kemi qenë. Jemi kartë e bardhë që do shkruhemi nga e para. S’na pyet kush ç’kemi qenë. Na pyesin ç’dijmë të bëjmë, ç’marrim përsipër të bëjmë. S’është e thënë t’i zotërojmë ato që marrim përsipër. Askush prej të sa-ardhurve s’e di gjuhën. Secili ka anglishten e tij dhe kjo mjafton të marrim vesh punën që do bëjmë. S’është keq të lexojmë sa më shumë anglisht por, një orë e më parë, do duhet t’i themi ‘shporru kujtesës’! Pasi të harrojmë jetën dikur, fillojnë gjërat këtu... Sikur hyjmë në një dhomë të errët ku nuk shohim asgjë, por dimë vendin e çelsit dhe dora jonë shkon vetiu aty...”

Majk pyeti në kishim eksperiencë në punën të cilen kerkonim.

“Si mund të pranonim këtë punë, atje ku ishim?!”, m’u dha t’i thosha. Por s’thashë atë që mendova. Më mirë i pa gojë. Mund të dështoja, nëse do nxirrja rrokje të andejshme.

Ula sytë, teksa dëgjoja time shoqe të thoshte se atje nga vinim kishim ushtruar këtë lloj profesioni. Bëra merak se mos, nga përskuqja e fytyrës, Majk do kuptonte që ajo s’po thoshte të vërtetë. Gjeta rast dhe e vështrova me bisht të syrit: “Edhe ti Mona? S’do besoja kurrë se gënjeje...” I përgjigjesha vetes, në emër të saj: “Le të harrojmë, Erik. Atje nuk aplikonim, nuk intervistoheshim kurrë. Atje emëroheshim, gjoja punonim, gjoja shpërbleheshim, gjoja...”

Prisnim të provohej profecia e emigrantëve të vjetër: S’është detyrë e intervistuesit të dyshojë ato që deklarojmë ne. S’është i interesuar, fare. E shkuara e emigrantëve ardhur për kismet mbetet atje prej nga vijnë...Pra Majk s’kish punë me skuqjen time.

“Ekselent”, tha ai.

“Qenka Fati ynë...”, tha Mona, në gjuhën tonë.

“O.K!” shtoi Majk. “Kur mendoni të filloni?”

“Sonte!”, thamë ne. Me një gojë, të sigurt tashmë se Majk e kuptonte gjuhën tonë më mirë se ne gjuhën e tij.

“O.K.” përsëriti, si për të pohuar ndjesinë tonë. Mërguar në vendin më të bukur të botës. Të gjithë thoshin Okay, në secilën fjali. Emigrantët e vjetër e kishin porosinë: Në intervistat, fjali sa më të shkurtra. Me vetëm dy-tri fjalë. Në mos me një të vetme! Që, sigurisht, do ishte O.K...

***

Autobuzi urban na sjell deri te hyrja e GYM-it, një palestër moderne në zemër të qendër së qytetit të madh. Le të rrëfejmë diçka më shumë për këtë hapësirë për ushtrime gjimnastikore dhe atletikë dhe një varg shërbimesh të tjera. Gjatë orëve të natës, vetëm unë dhe Mona nxitojmë, vrapojmë thuaj, mes dhjetra aparateve, shtangave, paraleleve, pedanave për kërcim nga lartësia në pishinë, pista vrapimi, topa tenisi, fushë kriketi, zona të mbyllura për artet marciale e të tjera sporte me radhë. Këto palestra, lexova, kanë qenë popullore edhe në Greqinë antike. Ushtrohej gjimnastika militare dhe mjeksore, praktika e vetëmbrojtjes, terapia fizike në ndihmë të të sëmurëve dhe të plagosurve, garime atletike e sporte për ruajtjen e formës fizike, prej boksit deri te vallzimi. Në antikitet, në gymnasym, palestra të tilla, jepeshin edhe mësime filozofie dhe diturie, por nuk ndodhi t’i shinim në palestrën këtu...

Edhe ju, jeni të interesuar të dini pagesën. S’ishte aq e lartë, për ndokënd që mezi priste të pasurohej në këtë qytet të pafund, por jo e vogël në sy të një lexuesi me jetë të ngjashme me jetën time dhe të Monës. Majk përmendi pagesën në dollarë për orë dhe të dy, automatikisht, kujtuam atë që mërgimtarët e vjetër e rrëfyen si të tyre, por ne e morëm si shaka. Truri makinë llogaritëse. Veprimi i parë: një dollarshi kthehet automatikisht, me kursin e këmbimit zyrtar, në monedhën e vendit nga vijnë. Në rastin tim dhe të Monës, çdo dollari do t’i shtoheshin automatikisht tri zero. Madje diçka më shumë. Përderisa pagesa për orë ishte njëmbëdhjetë, dollarë, shumëzuar me një mijë e pak- kursi në monedhën mëmë-dhe-tare, dilte se ne, unë dhe Mona, merrnim njëmbëdhjetë mijë lekë për orë. Këtë shifër, po ta shumëzonim me tetë (orë pune), dilte...një kuotë që...as e mendonim dot ta kishim atje, në vendlindje. S’ishin pak. Ishin shumë. Ishin shumë fare...

Pa llogaritur mbarësinë dhe të ardhmen e fëmijëve...!

Sidomos emigrantët e sa-ardhur, marrin një si përndritje, bukurohen në çast, vetëtimshëm, sapo bie fjala për fëmijët dhe të ardhmen e tyre. Befasia e lumturimit ndodh përtej shpejtësisë me të cilën funksionon makina llogaritëse që kthen si në magji dollarët në monedhë vendlindje.

Çdo lloj pune lodh, por orët e natës sjellin edhe një si përhumbje të veçantë që, për fat, ndihmon ikjen më lehtë prej së shkuarës. Të shkosh në punë në orën që mund të ishe në shtrat, kur mund të merrje një libër e të lexoje, qoftë edhe sa për të pritur çastin kur njeriu yt të shtrihej pranë teje, është krejt tjetër.

Kënaqësia e momentit të kësaj ore nisjeje nate bëhet edhe më e shtrenjtë nëse ia arrin të sjellësh ndërmend subjekte të tregimeve O’Henry. (Ai dhe Ajo punojnë në punë e turne të ndryshëm, s’mbajnë mend prej sa kohësh kanë pasur mundësi t’i gëzohen afërsisë së trupit të njeri tjetrit në shtratin e tyre bashkëshortor. Takohen aty tek dera, aty puthen, njeri duke hyrë, tjetri duke dalë, mezi por duhet të ndahen, në kahje e udhë të ndryshme; nuk i japin dot kuptim të mjaft dhe arësye të qëndrueshme tërë kësaj mënyre të jetuari...por kjo jetë duhet të vazhdoj për të plotësuar kërkesat e saj...) Ndryshe nga heronjtë O’Henry unë dhe Mona jemi tërë kohën bashkë. Nisemi e njëherazi arrijmë, kudo, udhën në të njëjtin autobuz. Edhe në palestër, bashkë...S’ka lidhje O’Henry me ne!

“S’më besohet dot që i shpëtova fëmijët”, thotë Mona ime.

Kur ndodhemi vetëm fare. S’ja vlen ta pyes pse vallë përdor njëjësin për shumës. Sigurisht s’isha kundër shpëtimit të fëmijëve, që janë edhe të mijtë! Ia them duke qeshur. Sa për ta siguruar që arrij ta kuptoj njëjësin e saj si shumësin tonë. Kjo është dashuria, shtoj me vehte. Të plotësosh tjetrin në heshtje.

“Kurse unë s’besoja se do dilnim sërish në mesnatë, në dëborë, si dikur…!”, shtoj unë. Diçka në shumës, me Mua dhe me Monë.

Ajo vendos radhën e gjërave që duhet të bëjmë. Edhe në këtë rast. Në një mendje, të mos flasim për llojin e punës që bëjmë, por ca gjëra le t’i themi. Për shembull që vrapojmë të dy për të arritur urbanin e natës, edhe mes borës, mbahemi duarsh të mos rrëzohemi nën vrullet e erës që e zbret temperaturën rreptë si në epruvetë laboratori. E shkuara, që provuam ta lemë pas, shfaqet ëndërr, s’e tregojmë kur zgjohemi. Ndodh, ëndërrojmë duke udhëtuar për në punë, urbanët janë komodë, me ngrohje, zgjohemi ndonjëherë, cikemi lehtë nga lëkundjet, jemi të dy aty dhe rehatohemi sërish, na merr gjumi sërish, por e dimë pse: për shkak të ngrohtësisë.

Në tërë atë hapësirë të lirshme në palestër Mona fluturon. Më befason, sidosi, gjallëria e veprimeve të saj. Bëj gjithçka, të mos mbetem pas. Vargu i pajisjeve e makinave merr dalëngadalë shkëlqimin e dëshiruar. Kur të vijnë abonentët e parë gjithçka do jetë gati. I dimë ata që vijnë më herët, pa gdhirë mirë. Janë dy çifte që luftojnë me mbipeshën. Sipas nesh, kot e vuajnë shëndoshjen, çuditshëm. Unë e Mona s’i kuptojmë, përse merak kaq të madh. Zonja flet me Monën. Lum’ ti, për këto linja. Do jepja gjysmën e pasurisë, të bëhesha si ti...

Nuk e përfytyroj dot Monën me hallin e tyre. Edhe pse kockë-e-lëkura e saj më bën fajtor. Më lerë të të ndihmoj pak më shumë, i them. Pak kg më shumë do ta bënin më të hijshme. Por nuk ia them. Nga drojtja se në këtë botë shëndeti tepër i dikujt, mungon diku tjetër. Shtimi apo rënia në peshë hap punë për dikë tjetër. Secilit, mbase, i duhet të humbë diçka për tjetrin që, kthen edhe ai, diçka.

Me kalimin e ditëve, puna më e rëndë bëhet më e lehtë. Pa e kuptuar, na mbetej i lirë një tridhjetë minutësh, që po zgjerohej pak nga pak. Diku midis orës 5 dhe 6 të mëngjesit, pothuaj në të njëjtën orë, dilnim nga palestra, çapiteshim nëpër koridorin me ngrohje, shtruar me pllaka si të lara në qumësht, që reflektojnë qetësi. Në hollin atje është një stol. Aty uleshim.

Ai që na shihte, përgjumur, kush e di për ç’na merr. Pallto e zezë e Monës dhe xhupi im gri, hedhur në shpinoren e stolit. Mbase shembëllenim si çift dashurie, lodhur nga jetë e natës, si njerëz që kanë mundësinë ta shijojnë kënaqësinë deri në fund. Vetëm si dy njerëz që kanë braktisur kursin e anglishtes për të sa-ardhurit, të mund të paguajnë rregullisht rentën e apartamentit, nuk besohet të na shkojnë ndërmend.

Askush s’na pyet, kot mendojmë për këto, as bisedën me Majk mund të mos e kishim rrëfyer. Një çift emigrantësh, në zgjim të natës. Jemi të dy bashkë, s’vlen asnjë hollësi tjetër. Lexuesi le ta plotësojë si të dëshirojë, këtë dhe mungesa të tjera. Stolin ku ulemi, vendoseni ku të mundni. Edhe ndriçimin! Mjaft të bjemë në një mendje se jeta është një teatër masiv, secili luan një rol, le të themi rolin e tij. Take it easy... Slowly-slowly...Avash avash...Anglishtja, si gjuhë, mbase në të kundërtën e fatit të superfuqisë që e përdori si mjet komunikimi, vazhdon perandorimin e saj. Edhe fjala Kismet është në të, me të njëjtin kuptim si në gjuhën time e të Monës. Po, ne dolëm nëpër botë për kismet...

Si mund të mos rrëfejmë se në këtë koridor të ngrohtë dëgjojmë muzikë.... Mbase kjo ndodh edhe gjatë ditës, mbase vazhdon tërë natës. Por, ne dëshmojmë për muzikën në orët midis 5-ës dhe 6-ës. Nuk dimë, s’ka pse, për orët e tjera, kur jemi duke nxituar, pothuaj me vrap, në palestër. Midis orës 5 dhe 6, aty, në atë holl, dëgjojmë muzikë të shkëlqyer, marevilouse, ekstraordinary, par excelence music... Për të qenë sa më korrekt, muzika fillon pasi heqim pallton e madhe të zezë të Monës dhe xhupin tim gri. Më saktë akoma, pasi i hedhim në shpinoren e stolit. Ose, në sekondën kur pasi marrim frymë thellë thellë, prekim dorën e njeri-tjetrit, mbyllim sytë, pikërisht atë çast dëgjohet muzikë…

Në atë hapësirë koridori llamburitës, që na lëbyr vështrimin në çastet e para ulur te stoli, nuk lalis asgjë tjetër. Jemi vetëm ne të dy, vetëm ne! Dhe manekinët, në vitrinat e pafundme përgjatë koridorit. Tërë ato reklama rrobash, syzesh, këpucësh, sandalesh, bizhuterish. Nuk flasim për to. S’kemi ndërmend për t’i pasur ndonjë herë. Jo se mund të jemi pak të lodhur, jo. Reklamat s’janë për ne. Qenia jonë, e tjetërt, po aq e kthjellët sa edhe e tyre prej nesh. Manekinet janë brenda eksponateve, vështrojnë nga ne, kqyrin rrugën në atë koridor, jo ne. Mëngjezin që vjen, dhe gjatë tërë ditës, dikë presin. Sigurisht, dikë e kanë joshur. Por kjo ndodh në orët kur ne s’jemi aty.

Ca gjëra të kësaj bote ndjehen, merren me mend. S’ka pse thuhen. Mbase, në ndonjë moment të vetëm, por unë s’ngul këmbë që është aq i vetëm, Mona i shkon ndërmend ato këpucët me taka të larta që feksin aty pranë, orëve nate luminishente. Në Atdhe, atje po. Jo këtu...

Në momentin tjetër, të kësaj mëdyshjeje po aq të përgjumur, e ndjej bien kapakët e syve, si perde të rënda. Këpucët e atyshme bëhen pjesë e asaj të shkuare që duhet ta harrojmë. ‘S’duhet as ta kisha shkuar ndërmend, marroku unë!’

Si për të më shfajësuar për fajin që s’e bëri ajo, Mona afron dorën tek e imja. Njeri nga sytë e mi u hap paksa, sërish. Akrepi i vogël, në orën që regëtinte përballë, ishte ende mes 5-ës dhe 6-ës. Pra, mund të dremitnim edhe pak, mund të dëgjonim edhe pak muzikë ëndërruese...

Në ato të të dhjeta sekonde zgjuar, gjej kohë të mjaft të qortoj veten, që nuk e kam çmuar rëndësinë e ndonjë dhurate për Monën e ngrohtë, që në këtë orë të zbardhjes së ditës ka mbështetur kryet në supin tim dhe merr frymë njëherazi me mua.

Në mos një unazë a byzylyk të shtrenjtë nga ato të vitrinave aty përballë, një shëtitje në muzg, një tufë lulesh të qëmtuara në natyrë, pa pritur doemos ditë-lindjet e fëmijëve, aq më pak Ditët e Valentinit dhe, më trishtë akoma, pse të prisja përvjetorët e martesës për t’i dhuruar diçka...

Shpresoj të ma falin zanat e mira, këtë prirje pa të keq, për t’i parë si formalitete, në besimin se dashuria ishte, edhe pa to. A s’mund të dhurojmë pafundshëm, të ndjehemi gëzuar duke dhënë diçka që na duhet po kaq, në mos më shumë, të falenderojmë, jo vetëm për mirënjohje, edhe të panjohurit, përse vallë vonojmë t’i gëzojmë njerëzit duke i falenderuar edhe pa shkak? Kurrë e asnjëherë s’është kotë, përderisa janë gjallë, pranë jetës tonë...

“Në këtë jetë që na ndodh të bëjmë, në mënyrën si na e kanë mësuar dhe jemi mësuar ta gëzojmë e masim, ja që na bëhen të duhura, gjer edhe të domosdoshme, ca para...”

Nëpërbuza fjalë, si të laja hesapet me llojin e materializmit që ligësisht na mësuan nën predikimin e të qenit të barabartë në varfëri. I pëshpërita, pothuaj fshehurazi, ilegalisht, këtë frazë të copëtuar në ngërçin e vet. Me shpresën se Mona, nëse do më dëgjonte apo ndjente, nuk do më keqkuptonte, nën atë pushtet të heshtur të ironisë përqark. Besova në indiferencën e gjumjes së saj. Ajo e dinte, megjithatë, prej kohësh, që isha votues i shpallur për ta nxjerrë jashtë ligjit tërë paranë e botës. Edhe sikur të rrezikonim dështimin, kthimin e këmbimit klasik të vlerave në natyrë.

Si të më kuptonte duke ndjerë, duart e saj në të verbër gjetën të miat, si çelsin e ndriçimit në dhomën e errët.

Muzika e midis-orëve 5 dhe 6, mrekulli e butë vetëm-një-gjuhëshe, derdhur si pëshpëritje dashurie në vesh, gjente udhë e depërtonte në thellësi të trupit e të shpirtit. Ishte më shumë se gjendje shlodhëse, hyjnore, aromë dehëse që fare pashpjegueshëm vepronte në atë stol krejt të rastit për të na lumturuar. Diçka ndjerë verbtazi, aq tërësishëm në këtë mjedis sa dukej se yshtëte ta besonim se na kishte qenë pothuaj munguese, deri këto ditë, edhe në dheun tonë...Si prej ç’kushedi aparati, tingujt e zërat, pëshpërimat thuaj, rrëmbeheshin e miksoheshin kabllove, ngjiteshin atje lart në bokset e montuar e maskuar mes reklamave, manekineve, buzëqeshjes së ngrirë, të pafajshme, kullonin pastaj si ujrat e verës përmes barit të tokave të buta, etur për to.

Lodhja, fshehurazi por jo tinëzisht, provonte të joshte e përkëdhelte nevojën e trupit për gjumë, arrinte të na i rëndonte qepallat e syve, bënte t’i ulte qepenët për sado çaste. Si pa-qëllimshëm, e kryenim ndonjë lëvizje, herë njeri e herë tjetri, herë të dy njëherësh, arrinim të mbeteshim zgjuar. Etur në shpirt për atë ajër të ngopur me dritë e muzikë, luteshim që ajo kënaqësi ta mbante zgjuar edhe trupin tonë, pas atyre orëve.

Ishte mrekulli e natës që shtonte në atë muzikë. Nëse, e njëjta, do të transmetohej në po këtë koridor, edhe gjatë ditës, do t’i duhej të përballonte tonet e larta, britmat e klithmat, rrugët e rënduara nga mizëria e makinave, dis-harmonia e zërave e hapave të milionave që nxitonin, bërtisnin, klithnin për tu dëgjuar si gjallë, të dëgjoheshin prej dikujt, në nxit të arrinin diku, në kohë, te buka, gjalpi, mishi, gazeta, politika, femrat, luftrat o fare, asgjëkundi.

Nata, kjo natë duke u gdhirë, ishte tjetër. Muzikë e saj ishte tjetër…

Thjesht ndjenim sikur s’kishim shijuar kurrë të tillë. Në pritje pa ngut, të qetë, të ardhjes së klientit të parë në palestër. E dinim cili vinte më herët, kur shfaqej te korneri në veriperëndim të Gym-it. Pas arritjes së tij ne mund të iknim. Të lirë ta linim palestrën, të niseshim për shtëpi. Atë moment mezi e prisnim, por edhe po të vonohej ca, asnjë punë s’prishte, përkundrazi... Mbështetur te njeri tjetri në atë stol, në atë muzikë...

“Shpirtat e nënës”, pëshpërit Mona, përgjumshëm.

Shpirtrat janë fëmijët, fëmijët tanë që në këtë orë flenë tridhjetë kilometra prej aty. Unë, merret vesh, ndjehem okay në pëshpërimën e saj.

S’është rasti të them se nga lodhja e madhe, ndodh të të mos zërë gjumi. Por, e bëmë në krye marrëveshjen: nuk do tregonim rreth llojit të punës që bënim. S’përmendëm asnjë titull kënge apo zhanër muzike. Fjala ishte thjesht për gjendje që provonim, në atë koridor, me prani muzike, midis orës 5 dhe 6.

Kjo jetë, pa përjashtim për secilin, dikur, në rini a më në fund, e lë të lirë një qoshkë. Për këdo. Ky stol ndodhi të ishte qoshku ynë. U gjend aty, pikërisht kur ne të dy, në orën e fundit të një nate, në thyerje të saj, pasi kishim kryer le të themi si detyrë, nevojë materiale, por edhe kushtim, devocion për ato lotë njerëzorë të çiftit që i lutej Zotit ta ndihte të vogëlohej në peshë. I ishim mirënjohës intervistuesit Majk, edhe pse të lodhur sa dukej se mezi e prisnim atë orë të fundme nate duke u shndërruar në dritë, që na dha shansin t’i gëzoheshim kësaj harmonie shpirtërore...

Diku nga ora 6 pa pak, tek fundi i koridorit shfaqej një aziatike e imtë. Përditë, në të njëjtën minutë, me xhup të kafejtë e atlete të bardha. Ka edhe ajo, e bekuar, pjesën e saj në këtë muzikë, shtoj në meditimet e kësaj ore. Sapo do jetë ndarë me fëmijët e saj, edhe ajo, se punë fëmijësh e ëndërrimesh, ishte kjo shtysë e madhërishme kësaj jete. Nuk shfaq asnjë mëdyshje. Na dhuron një buzëqeshje dhe vazhdon udhën e saj…

Tërë emigrantët e sa-ardhur duken më të rinj se janë, më të rinj se ditën që zbritën nga avionët e linjave prej vendlindjeve të largëta, më të freskët kur kthehen tek ta, se kur u ngritën në mëngjez nga gjumi. Në ndodh t’i pyesësh si vallë mund të jetë e ardhme e tyre, mbase s’dinë të thonë, o nuk arrijnë të shpjegohen, s’japin dot detaje pse u besojnë shenjave e ndjesive, që as këto s’i përmendin dot. Aq më pak po tua kërkosh në gjuhën e këtushme. Por, eh, e kanë gati përgjigjen për fëmijët e tyre…

“Fëmijët këtu, kanë Zotin e tyre të posaçëm” thotë Mona. E thotë edhe për mua.

Në orën 6-të fiks, pikërisht atëherë, shfaqej tek hyrja e sallës së fitnesit i pari prej klientëve. Muzika nisë e tingëllon më ndryshe. Sikur e humbet magjinë e më-parshme. Ngaqë do të iknim ne? Si mundet? Kaq shpejt, ashpër, grricëse, si çdonjera nga zhurmat e jetës në rrugë.

S’ishte koha t’i bënim me zë këto dialogë. Më mirë të nxitonim për shtëpi.

Njëqind vjet sikur, të njëqindët në kërkim të çasteve të tilla. Mezi i gjen, tepër rrallë, atje ku s’i pret, kur ndjehesh i pa shpresë, i lodhur si midis orës 5 dhe 6. Mund të jenë gjithë-gjithë vetëm pak ditë, pak orë, veç pak minuta mund të jenë, ndarë e shpërndarë, fshehur në mëngën e fateve që flenë dhe i zgjojmë kush e di si, e kush e di ku.