Krijimtari

Djathi i “lumtur” BEBÉ - Nga Marelba Fushekati

Kalina G. shtyu portën e madhe prej hekuri të fabrikës dhe përshëndeti rojen e përgjumur që kish zënë cepin e përhershëm dhe ndiqte me sy punëtorët. Dielli që kish nisur të shfaqej pas malit të Dajtit premtonte kohë të mirë atë mëngjes Maji. Tirana ishte gdhirë si përherë, nën zhurmën e makinave të ujit që lanin rrugët kryesore dhe linjave të autobuzëve urbanë që zhurmonin unazën e qytetit. Shpejtoi të vishte përparësen e bardhë e të futej në repart.

Kish nisur punë në këtë fabrikë në moshën 24 vjeçare. Shkollën e kishte përfunduar në vendin e saj, kish shtënë dashuri me një student shtatlartë shqiptar, dhe pa e menduar dy herë, kish vendosur ta kalonte jetën në një vend të vogël, që quhej Shqipëri. Kish marrë avionin Sofje-Tiranë dhe në Janar të 1960-tës kish zbritur në tokën e shqiptarëve. Sofjen e kish lënë me borë. E dinte se dimri i Tiranës nuk ishte shumë i ftohtë; sidoqoftë peliçja e bardhë dhe fundi jeshil prej stofe të leshtë ishin zgjedhja më e përshtatshme për të nusëruar atë dimër. E priti një familje zhurmëmadhe, me motra e vëllezër të të shoqit. Gjindja e bashkëshortit ishin muslimanë, por ajo nuk e shikonte problem këtë fakt.

Nuk dinte shqip. Me një rusishte të përzierë me një dialekt Tiranas, kunata e madhe, Nailja, ndërtoi me të gjithë bisedat e muajve të parë. Dhe u morën vesh për bukuri. Mësoi shqipen me themel, sa të mund të ishte shembullore në përgatitjen e diskutimeve në mbledhjet me karakter politik që bëheshin rregullisht në punë. Punonte shumë dhe ndihej mirë mes shqiptarëve gazmëdhenj e zëlartë.

Ish kthyer vetëm një herë në atdheun e saj, pas një viti martese, për të kaluar atje disa muaj, me krenarinë e nënës së re që ish shtuar e trashëguar. Një foto e vogël e dy bijve të saj binjakë, atëmot 6 muajsh, iu ngjit fotos së saj të pashaportës dhe u nis. Muajt kalonin e jeta dukej se do të vazhdonte si kish nisur, kur telegramet e të shoqit me shirita të kuq që nënkuptonin “urgjencë”, dhe me teksin e vetëm “kthehu!” i merrte tre herë në ditë pa kuptuar ç’po ngjiste. Marrëdhëniet e Shqipërisë me Rusinë kishin marrë të tatëpjetën dhe kufinjtë u mbyllën një herë e mirë. Për fat të keq, kufinjtë po mbylleshin edhe me vendin e saj, Bullgarinë. Ish kthyer rrëmbimthi. Kthim për të cilin asnjëherë nuk u pendua. Me gjithë pengjet që i përmblidheshin në figurën e së jëmës, Anastasisë, ulur majë shkallares së shtëpisë së vjetër dy katëshe.

***

Moza H., studionte në vitin e fundit të Fakultetit të Kimisë, në degën e Teknologjisë Ushqimore. Kish ardhur koha e praktikës dhe ish caktuar në fabrikën e qumështit. E kish marrë me zell këtë praktikë. Për shumë arsye. Punimi i temës së diplomës së saj, për qumështin dhe nënproduktet e tij, do të varej shumë nga koha koha që do kalonte në fabrikë. Gjetja e një vendi pune në kryeqytet nuk do të përbënte problem. Babai i saj ishte një nga zyrtarët më jetëgjatë të qeverisë, kështu që Tirana ishte e saj. Vitet e fakultetit i kish kaluar qetë. Një histori e shkurtër simpatie me një student të ardhur nga rrethet, kish zgjatur punë muajsh. Historia ish mbyllur pa filluar mirë pasi kështu kish vendosur ati i saj, sipas të cilit, kandidati i zgjedhur kish për baba një burrë, që me sa duket gjëja që dinte të bënte më mirë në jetë ishte të ndante gratë - ish martuar plot tri herë - dhe një nënë, fisi i të cilës ishin me “hije” – fjala kod për njollat në biografinë politike të familjes. Djali i ish zhdukur nga sytë, sikundër edhe nga fakulteti, duke e lënë Moza H. me një thes pikëpyetjesh, e të zhytyr në inat dhe lot. Fajësonte bukurinë e pamjaftueshme fizike, që sipas saj, po ta kish pasur me okë, tani do kish qenë e fejuar, në mos e martuar, si shumica e vajzave që ishin në mbarim të studimeve. Fajin ia vinte shtatit të gjatë dhe ecjes me një anim të lehtë majtas, gjoksit të pazhvilluar dukshëm, fytyrës së zbehtë dhe pushit aq të pamëshirshëm që i hijezohej disi dukshëm mbi buzën e sipërme.

Fabrika e qumështit, ishte ngritur në një fushë të madhe në pjesën lindore të Tiranës. Në të gdhirë, kamionët, e disa herë karrocat me kuaj që vinin nga baxhot e fshatrave përreth, sillnin qumështin ngarkuar në bidonë alumini. Pas përpunimit, shpërndarja e qumështit niste nëpër bulmetoret e qytetit.

Moza H. ishte caktuar në laboratorin e fabrikës, ku kryheshin edhe analizat përkatëse të kampionëve të qumështit që merrej për prodhim.

I shikonte me interes ato gjallesa të vogla që shfaqeshin në pjatën e vogël të mikroskopit. Ndiqte pikë për pikë udhëzimet kur kryente analizat, dhe me po atë kujdes plotësonte fletë-analizën. Kështu, ditë pas dite.

Në shtëpi të saj pak, ose aspak flitej për punën e të atit. Vetëm se kjo stinë dukej që do vinte jo si të tjerat. Flitej për sabotime në ekonomi. Për grupe të caktuara, të interesuar të rrëzonin pushtetin politik duke sabotuar ekonominë e vendit. “-Prandaj bijë, sytë hapur. Edhe atje ku je. Se jo të gjithë na e duan të mirën.”

Moza H., atë mesditë Maji, u përqëndrua në pjatëzën e vockël mikroskopike, nga ku u ngrit me veshët e skuqur nga sulmi i gjakut që i pushtoi fytyrën, kur në fletë analizë shkroi: “Escherichia Coli!” Bakter i keq, pra. Shkurt, djathi kaçkavall i sapo prodhuar, kishte në përmbajtjen e tij mbetje njerëzore. Fekale!

***

Kalina G po hezitonte të përgjigjej. Gjallesat e konstatuara në mikroskop nga Moza H., nuk ishin tjetër, veçse qeliza somatike, të njohura si leukocite - qelizat e bardha - që janë prezente në qumësht. Numri i rritur i tyre, tej normës së caktuar do të përbente problem, pasi do të ishte tregues se kafsha, - lopa në këtë rast - mund të kish pasur infeksion, mastitis. Analizat e kampionëve të parë të qumështit ishin brenda parametrave të lejuar, djathi ishte prodhuar dhe një Zot mund ta dinte se pse Moza H. kish dalë në ato përfundime. Mbledhjet dukeshin që do të zgjasnin. Sabotim! U përfshinë ekipe punëtorësh, pushteti partiak, specialistë, dhe natyrisht, analiza të tjera që tregonin se djathi kaçkavall, që ndërkohë po regjej në napë me kripë, ashtu i bukur, nën koren që tashmë që kish nisur të merrte ngjyrën e verdhë, e me plasaritjet e krisjet e vogla mbi sipërfaqe, ishte në perfeksionin e tij.

***

“Të drejtët bërtasin dhe Zoti i dëgjon dhe i çliron nga të gjitha fatkeqësitë e tyre. Ai qëndron afër atyre që e kanë zemrën të thyer dhe shpëton ata që e kanë frymën të dërmuar.”

Afërmendsh që këto vargje të psalmeve, në Tiranën e pas viteve 70-të nuk mendohej se i erdhën në ndihmë dikujt, as u kënduan, e as u lutën, besoj. Nuk di të them, tani, nëse bullgarja, Kalina G, iu lut Zotit të saj ato ditë të vështira. Vetëm se kur në kufinjtë e padiskutueshëm të disfatës së pashmangshme shpirti i njeriut jepet dhe i përkulet së keqes, rrjedha e ngjarjeve merr ca kthesa të menjëhershme. Mrekullitë, edhe nëse ndodhin, kanë çmim. Kalina G arriti t’i mbijetojë kësaj historie. Për arsyen banale që Moza H., e trembur nga analizat e njëpasnjëshme që bëheshin rrufeshëm ato ditë, u dorëzua shpejt, si në ditët e romancës së saj të shkurtër. Ia vuri fajin vetes sërish. Ishte nxituar. Kaq. Në fund të fundit, ishte e re e i lejoheshin gabimet. Kjo histori, vetëm i kish rritur besimin në vete. Zëri i saj ish dëgjuar. Djathi i bukur kaçkavall, ish vendosur të asgjësohej. Nuk ish groposur, siç ishte proçedura normale për ushqimet problematike. I ishte nënshtruar proçesit të shkrirjes, duke u kthyer kështu në djathë “BEBÉ”.

***

Trekëndëshat e veckël të djathit të shkrirë, të mbështjellë me letër të hollë alumini kanë gjithmonë një etiketë trekëndore që shfaq një lopë të buzëqeshur. Specialistët e marketingut kanë vendosur që lopa në etiketë është e “lumtur”. Kështu shkruhet në disa nga emërtimet e këtij djathi - “Lopa e lumtur”, “Lopa që qesh”.

Me të drejtë.

©Marelba Fushekati