Kurbeti dhe kurbetët - Nga Vangjush Ziko

Vangjush Ziko

Viktoria hapi fjalorin, shfletoi enciklopedinë, që kanë marrë me vete fëmija. Kërkon kuptimin e fjalës “emigrim”. Kudo që kërkoi, vërtitej rreth të njëjtit kuptim, largimi i njerëzve nga vendi i tyre në një vend tjetër për të punuar dhe për të jetuar. Emigrim. Mërgim. Kurbet. Kjo fjala e fundit sepse i kujton kurbetët apo kurbatkat, që nëpër libra dhe gazeta i quajnë ciganë apo romë.

Kurbetët!

Kur kujton këta njerëz, ndryshe nga pamja, veshja dhe nga zakonet, i dalin gjithnjë përpara sysh ca çadëre të ngritura buzë lumit të qytetit të saj të lindjes, që rrjedh përmes fushës.

Prindërit i thoshin se ata ishin kurbetët. Ata i ngrenë çadrat buzë ujit ku rriten shelgjishtet e dendura. Me degët e holla dhe elastike të këtyre drurëve, me purtekat, ata thurin kanistra dhe shporta.

Kur kishte shkuar andej një herë tjetër çadëret e tyre nuk qenë më. As kurbetët. Ajo qe çuditur dhe i ati ia kishte shpeguar se fisi i kurbetëve kështu e ka mënyrën e jetesës. Ata lëvizin nga njëri vend në tjetrin. Të paktën, kështu ndodhte në vitet e kaluara. Mbledhin çadëret dhe me familjet e tyre, me gra dhe me fëmijë, ngarkonin kuajt dhe niseshin për udhë, drejt një lumi a një përroi tjetër. 

O Zot! Ç’i erdhën ndër mend këto kujtime të trishtuara të fëminisë! Ajo po kërkon vetëm kuptimin e fjalës emigrim. Ç’i mbinë në mendjen e saj kurbetët! Viktoria psherëtiu e befasuar nga mendimet e saj të çuditshme. Mos u bënë edhe fëmijët tanë si kurbetët?! Mblodhën valicat, lanë vendin e tyre dhe u nisën për të kërkuar një vend tjetër për të gjetur punë dhe për të jetuar. U bënë kurbetë! O Zot, më fal që po i bëj kështu fëmijët! Ata ishin me shkollë, me zanat, me kamje, me shtëpi dhe jo me çadëre.

Viktoria ndjen një shqetësim në gjoks. Një dridhje të brendshme. Sikur i shkoi korrent në trup. U ngrit nga karrigeja ku ishte ulur. Vuri librat në raft. Shpëlau fytyrën me ujë në lavamani, sikur të përmendej nga këto mendime të çuditshme. Ndezi furnellën e stofës me gaz. Mori xhezven dhe bëri një kafe. Kafeja sikur e qetësoi. Filloi të merret me punët e shtëpisë. Librat i kishte harrua. Kurbetët nuk i harronte dot.

I ati i pati thënë se kurbetët nuk kishin as varre. I varrosnin të vdekurit buzë përroit apo lumit dhe iknin më tutje, pa vënë ndonjë gur apo shenjë tjetër përsipër. Viktoria u drodh. Qoftë larg! Këtu ka varreza edhe për kurbetllinjtë. Televizori tregon ca vende të bukura plot gjelbërim dhe lule, me kryqe dhe me gurë të skalitur. Dalin ca njerëz të shtëpive të varrimit dhe kërkojnë të të qetësojnë e të ta mbushin mendjen se do të varrosesh, me demek, në parajsë.

-M’u bëfshi kurban, m’u bëfshi! Nuk kam ardhur të vdes këtu. Kam ardhur të jetoj më mirë. Unë e kam varrin tim!

Qeshi me vete. Sa budallaçkë që bëhej! Fëmijët këtu janë rregulluar më së miri. Kanë shtëpi. Kanë punë. Atë e mbajnë në pëllëmbë të dorës. Kujdesen për shëndetin e saj. E shpien në doktori i familjes për shqetësimin më të vogël të shëndetit. Frigoriferi plot. Uji dhe drita nuk rreshtin. Makina te dera.

Por prapë kurbetët nuk i hiqen nga mendja.

Nuk kishin faj dhe ata të gjorët. Nga e keqja e kishin. Kërkonin të rronin. Për bukën e gojës dhe për jetën e fëmijëve endeshin. E mira nuk vjen duke ndenjur duarkryq, pa lëvizur. Kurbeti ka qenë në anët tona dhe mbetet një rrugë për të jetuar më mirë. Jemi akoma vend i varfër. Nuk po merr që nuk po merr akoma për mbarë. Duke ndenjur kafeneve duar kryq kafeneve, e duke folur për politikë nuk bëhet asgjë. Politikanët vetëm grinden me njëri-tjetrin. Dhe njerëzit marrin aratinë.

-Shyqyr, o Zot, që ka kurbet, emigrim, se ç’do bënte bota dhe njeriu i shkretë!

© Vangjush Ziko