Burri me beretë të zezë - Tregim nga Mehmet Elezi

U bëra dëshmitari i parë, ngaqë jam mjek dhe fqinj prej tridhjetë e sa vjetësh. Patën hyrë në shtëpinë e re fill pas nesh. Më quajnë Meli, dje kemi ardhur, mos ju ndodhen një palë pinca? Kjo qe njohja e parë. Vetullbardhë, me fytyrë trekëndëshe, i shoqi ecte pak shtrembët, me njërin sup përpara. I paskesh mbetur ky huq, ngaqë dikur ishte marrë me mundje. Thoshnin pi, por kurrë s’kishim dëgjuar sherr në atë shtëpi. Sherr bëri vetëm një herë, sa për të tëra herët. Ia këputi vetes me çifte nën mjekër, u gjet në banjë pa pikë shpirt, mbytur në gjak. Me gjasë kishte zgjedhur banjën për mos me e terrorizue të shoqen për së vdekuri, me hijen e përgjakur në fjetë të gjumit.

Meli hodhi një re të zezë mbi krye, u bë më e zeshkët se ç’qe. Kur humbi edhe të ëmën, do ta marr babën në shtëpi, tha. Motër a vëlla s’kam, ai nuk mund ta shtyjë i vetëm. I ati shtatëdhjetë vjeç e hajt andej. I shkurtë e më i mbushur se e bija, me një beretë midis blusë e të zezës, dimër e verë. Disa thoshnin e mban si tregues qytetarie, familje e vjetër tiranase, dikush tjetër e lidhte me një histori rozë, që paskesh pasur me një italiane në kohë të luftës. Ta kthente përshëndetjen me një vezullim të ëmbël të syve, duke i lëvizur heshtazi buzët. Ngjyra e syve nuk i dallohej qartazi.

Fëmijët e Melit çanë ferrën. Vajza studionte violinë, mori detin me të fejuarin dhe përfundoi në Amerikë. Dy djemtë u ngulën në veri të Italisë, diku afër Komos.

- Po ti, Meli, pse nuk shkon te fëmijët?

- Kam kohë edhe për te fëmijët. Me shëndet jam mirë.

E kuptueshme, nuk donte me e lanë të atin vetëm. Ditë për ditë pinin kafe bashkë te kafe-bari në oborr të pallatit. Verës përjashta, nën hijen e rrapeve të reja. Edhe breshër me ra prej qiellit, nuk e ndryshonin ritin. Edhe dimrit te e njëjta kafe, por brenda. Ai me pallto të gjatë ngjyrë plumbi, me do vizime të lehta të kryqëzuara, në trajtë fuzash të vockla, dhe me një shall të trashë në ngjyrë të palltos. Kur bënte shumë ftohtë, e kalonte shallin përkrye beretës, përgjatë faqeve pa asnjë rrudhë dhe e shtrëngonte nën mjekër, siç e lidhin mafezin plakat tiranase. Meli vetëm e cekte te bërryli, s’kish nevojë më shumë. Ai me hap të vockël zogu, sikur maste largësinë me këmbë. Në njërën dorë një shkop me figurina të gdhendura, ia kish blerë nipi në Itali. Te bërryli i dorës tjetër gjithnjë gishtat e Melit. Trek-trek, gjashtë kate. Zbrit e ngjit.

 Kur pritej rryma, shkalla shndërrohej në pus. Ashensori ngecur, terr.

- Si grykë miniere, tha një ditë Nora, një beqare e moshuar, jetonte një kat nën ta. Po ngjitej me një qiri në dorë.

Babai i Melit u pre. Iu dridhën këmbët. I kërkoi së bijës me pushue pak.

Nora kishte prekur në plagë. Djali i tij, domethënë vëllai i Melit, ishte vrarë në një pus miniere, në Valias.

Po i afrohej qindëshit, i dridhej fort dora e djathtë. Meli te të shtatëdhjetat. E rruante çdo ditë, e bënte pëllumb. Ia priste thonjtë, si fëmijës.

Për njëqindvjetorin u mblodhën të katër brezat, katërmbëdhjetë vetë të barkut. Hipën në tri vetura dhe mësynë Durrësin. Kishin zënë vendet në një hotel mes pishash, në Golem.  Mos kishe dëshirë me shkue në Dajt, gjysh? Jo, jo, e keni menduar bukur. Aty, buzë detit.

Midis katërmbëdhjetëshes binte në sy një burrë me beretë të re, pak më të çelur se ajo që mbante përditë babai i Melit. Dhe me kostum blu të errët, sjellë prej Milanos. Kollarja vishnje në një valë me vezullimin e syve. Zotni i njëmendtë. Babai i Melit qe rinuar, nuk njihej. Kur ata të shoqatës Tirana i prunë një mirënjohje bashkëqytetarit të nderuar, sytë e tij mbajtën një fjalim falënderues. 

Njëqind e pesë vjeç e shtatë muajsh, gjithnjë riti i kafes me Melin. Shtaga e bukur, dora e saj te bërryli i tij, bereta më e lodhur. Sytë me dritë të shpërhapur, jo më të përqendruar.

Qe vonë, pata mbaruar një punë në kompjuter, ime shoqe po më priste me fjetë. Ja, të shoh motin te Euronews dhe erdha, i them, me pultin e televizorit në dorë. Një trokitje si e trembur në derë. Mbase të bënë veshët, thotë gruaja. Në qoftë kush, i bie ziles. Le që kush ka me qenë në këtë orë.

Babai i Melit po dridhej. Drita në sy i qe tretur, dukej e holluar, e pasigurt, në ikje. Pata përshtypjen se ata sy nuk prodhojnë dot lotë. Pse të shkon mendja te lotët, dreqi e mori, e qortova veten.

- Doktor, Meli. I ka rënë të fikët Melit.

- Mos u shqetëso, ndonjë marrje mendsh, kushedi.

Aparatin e shtypjes së gjakut, stetoskopin, shkallët dy nga dy, me përtokla, siç qeshë.

Meli kish rënë në divan. Fytyra e verdhë në ngjyrë hiri thoshte se s’do të kish kurrë nevojë me ia matë shtypjen e gjakut.  Në pllaka shpërhapeshin përçart copat e një gote të thyer. Një lëng i errët, i derdhur. Nuk qe gjak. Duke i dhënë të atit një gotë lëng boronice, qenkesh këputur në vend.

 M’u përftua Lokja, keq me rrnue shumë, se sheh shumë, s’e di robi çka e pret te dera, nëpëdhëmbte me vete duke thithur thellë cigaren, pështjellë me fletë duhani, si puro. Babai i Melit, njëqind e pesë vjeç e shtatë muajsh, qyqe kalli vetëm në apartamentin e katit të gjashtë, me dritare që shohin nga Dajti. Bereta blu, lëshuar në divan, u bë krejt e zezë.

Ndjeva një sy që m’u ngul pas, në shpatull. Një portret gruaje në mur i ngjante dhe nuk i ngjante Melit. Po qante.

© Mehmet Elezi