Letërsi

Gabimet e femrës - Nga Albana Lifschin

-Tregim-

Po vendosja mbi tavoline sendet që kisha blerë në farmaci për vjehrrën.
- I thirra të dy djemtë, - filloi ajo, pasi unë u ula në divan, - meqë i mbusha të 95 vjetët dhe... ku i dihet? Gati nuk më besohet që kam mbërritur në këtë moshë. Unë në të vërtetë ndihem mirë, por ama, vërtet, ku i dihet? Falënderoj Zotin që më la të jetoj kaq gjatë, por s’jam në gjendje të parashikoj për më tej, megjithëse do të doja të jetoja deri në 100. Ajo vuri buzën në gaz dhe vazhdoi:
- Kjo ka një të keqe të madhe, se po më mbarohen rezervat. Unë kisha më shumë para në bankë, para dhjetë vjetëve, dhe qysh atëherë, duke menduar se do të vdisja shpejt, u kisha caktuar sa do t’i lija njërit djalë e sa tjetrit. Nuk ishte keq, por nuk e dija se do të rroja edhe dhjetë vjet të tjerë. Dhe e di? Ngaqë nuk më dilnin paratë për shpenzimet e përditshme, fillova të vë dorë te rezervat. kështu që ato kanë zbritur mjaft… Ç’të bëj? Ku ta dija se do të jetoja kaq gjatë? Dhe a e ke vënë re që çmimet e ushqimeve këta pesë vjetët e fundit janë rritur shumë?
- Po ç’thua kështu, mama? - thashë unë, duke më ardhur vërtet keq që ajo ndihej fajtore se kishte ngrënë të ardhurat e saj. “O Zot, - thashë me vete, - edhe ne do të plakemi një ditë. A duhet të mendojmë se do të na bëjnë me faj që jetuam jetën tonë e harxhuam paratë tona?
- M’u desh t’i jepja mbesës një pjesë, se e ëma nuk e ndihmonte dot, pas divorcit me të shoqin. Është e vetmja mbesë që kam. U nda, pas një viti martesë. Po shyqyr që s’e la me fëmijë. E vërteta është që mua ai djalë s’më pëlqente.
Hapa sytë. Tërë kohën të gjithë thoshin se ata ishin një çift shumë i mirë, gati besonin se sikur kishin lindur për njëri-tjetrin… Ky pohim i vjehrrës më erdhi si rrufeja në të kthjellët.
- Të gjithë thoshin se ata të dy shkonin shumë me njëri-tjetrin, - thashë.
- Të gjithë, por jo unë, - tha vjehrra.
- Si kështu?
- Kisha një ndjesi që ai s’ishte për Llorën. Llora ka mbetur ende fëmijë. Ai kishte gjithë atë tatuazh në shpatull, rreth qafës, në krah… E detyroi edhe vajzën të bënte një tatuazh në mes të… M’u kujtua që ia kisha parë vajzës, një ditë teksa qe përkulur, një trëndafil të zi, pas kurrizit, pikërisht mbi vijën ndarëse të prapanicës
- Pastaj Llora filloi të pinte duhan për ta shoqëruar atë. Vetëm të këqija mori nga ai, asnjë të mirë.
M’u kujtua e qeshura e atij djali simpatik, brun, dhe e qeshura e Llorës, që e shoqëronte fill. Mbase vjehrra kishte të drejtë. Mbase vajza bënte gjithçka që t’i pëlqente atij. Dhe… në përfundim nuk ishte më tërheqëse për të.
- Ky është gabimi i femrës, që nuk ruan natyrën e vet, por peltohet si brumë plastelinë në duart e burrit, pa e jetuar jetën e saj ose duke e humbur veten e saj, - tha vjehrra dhe sytë i mbetën te fotografia e motrës së vdekur, në murin përballë. Nuk u ndie për një copë herë. As unë nuk fola. Ndoshta të dyja po mendonim për Rozin. Ajo qe ndryshe nga ime vjehërr. Ndoshta Llora i kishte ngjarë asaj.
Rozi ishte hequr gjithnjë e lumtur me të shoqin që nga dita e parë që ishte njohur me të, e deri sa vdiq. Vjehrrës i qe mbushur mendja që Rozi nuk kishte jetuar asnjë ditë për veten e saj, por për të shoqin dhe për fëmijët. Askujt s’i fliste për hallet e saj. Vetëm nëna e tyre kishte dyshuar në lumturinë e Rozit. Diçka kishte parë tek Henri që atë ditë kur Rozi e kishte sjellë në shtëpi për ta paraqitur në familje.
“Ma ndien zemra se ime bijë do të bëhet skllave e tij”, - kishte thënë ajo. Rozi, si më e vogla, trajtohej nga të gjithë si “bebja” e shtëpisë. U rrit nën sqetullën e të gjithëve. Kishte frikë të ndërmerrte nismën për të bërë diçka me mendjen e saj. Nuk kishte siguri dhe gjithnjë kërkonte mbështetje e nuk ia prishte askujt. Kur u njoh me Henrin, u bë shtojcë e tij. Rozi kishte jetuar për ta bërë të lumtur Henrin. Henri vinte i pari. Nëse Henri ishte i kënaqur, atëherë e gjithë shtëpia ishte e kënaqur. Rozi plotësonte me përulje tekat e tij. Kur ishin të rinj, Henri ia kishte mbushur mendjen ta linte shkollën, pasi shkolla nuk do t’i jepte asgjë. Henri i jepte gjithçka. Ajo nuk kishte nevojë as të mësonte të ngiste makinën, sepse nuk kishte ç’i duhej. Sa të qe gjallë Henri, do ta shëtitte ku të donte ajo. Vendi i saj ishte ai i një gruaje shtëpiake, me përparëse kuzhine, si në reklamat e televizionit të viteve ’50, që kishte mësuar përmendsh të gjitha recetat e gjellëve që i pëlqenin të shoqit e që gatuheshin pikërisht siç i donte ai. Në rastet familjare, nëse Rozi do të mungonte, do të justifikohej se Henri ishte “pak pa qejf" dhe asaj i duhej të kujdesej për të. Nëna tundte kryet me mosbesim. Gjithsesi vitet kaluan dhe Henri me Rozin ishin të pandarë. Ku ishte njëri, ishte edhe tjetri. Kur të vdiste njëri, do të vdiste edhe tjetri. Por Rozi vdiq para Henrit dhe e varfra, edhe kur qe e sëmurë, përpiqej që sëmundja e saj të mos e shqetësonte të shoqin. Ime vjehërr nuk mund t’i harronte këto. Motra qe keq. Për të kujdesej një infermiere e paguar, që jetonte në shtëpinë e tyre, e megjithatë Henri bezdisej nga ajo, bezdisej nga zhurma që bëhej në shtëpi. Henri ishte bërë i frikshëm, në vend që të bëhej i dhembshur për gruan që po i vdiste. Qe bërë i frikshëm veçanërisht për infermieren. Një mbrëmje, kur te dera u ndie zhurma e çelësit të tij, ajo po ushqente Rozin. Iu ngatërruan lëvizjet dhe pjata i shkau nga duart. Në parketin e lëmuar ajo u nda më katërsh. Henri hyri pikërisht në atë çast dhe mallkoi duke ngritur sytë lart. Flegrat e hundës kockëmadhe i dridheshin. Sytë i ishin bërë të frikshëm. Ai hyri në dhomën e vet pa e puthur të shoqen, siç bënte zakonisht. Vjehrra u shkëput me kujdes dhe trokiti në derën e kunatit. Hyri, pasi dëgjoi zërin e tij të zemëruar, që i dha leje.
- Henri, pse e mërzit Rozin?
Atij i dolën kokërdhokët e syve jashtë.
- Po për mërzitjet e mia kush pyet, ë?!
- Ne të gjithë mendojmë për ty, - iu përgjigj ajo qetësisht, - prandaj duam që të shërohet Rozi. Temi po bën punë shumë të mirë me gruan tënde, vetëm do pasur pak durim.
- Kjo grua mua po më sëmur, - tha plaku duke u dridhur. - Më është prishur fare regjimi i ditës.
Ime vjehërr kishte tërhequr me ngadalë derën e qe kthyer te motra e sëmurë. E motra kishte një vështrim të ngrirë pyetës, qortues e mëshirues. Vjehrrës do t’i mbetej gozhdë ai vështrim tërë jetën. Qe kthyer nga Florida me një dëshpërim të madh në shpirt. Një javë më vonë Enisa, vajza e së motrës, e kishte marrë vetë në telefon. I kishte thënë se babai e kishte pushuar infermieren e mamasë.
Nga ai çast e ndjeu që Rozi s’e kishte të gjatë. E qau pa zë të motrën, të vdekurën e parakohshme, por nuk i tha gjë së mbesës.
Rozi vdiq një muaj më pas.
Vjehrrës i dukej se Llora do të përfundonte si e motra, nën pushtetin e një burri që të nënshtron fillimisht me vetëdijen e ushqyer se ai është më i mirë se ti, dhe më pas që ti je vetëm një shtojcë në jetën e tij, madje një shtojcë e bezdisshme.
- Më mirë që u divorcuan, - foli ajo si me vete.

 

(Fragmenti është marrë nga novela "Vjehërr amerikane" 2010)