Letërsi

Kthimi i Gjeneralit - Tregim nga Mehmet Elezi

Pasi iu rikthye pronarëve të ligjshëm, shtëpinë e Doktor Dajtit, siç e quanin ende tiranasit e vjetër, e mori me qira një shoqëri sigurimesh. E ndërtuar në kohë të mbretërisë dhe e shpronësuar fill pas luftës, shtëpia e doktorit kish shërbyer si zyra për institucione të ndryshme, njëzet e shtatë vjetët e fundit për të përditshmen e dytë më të madhe në vend. Gazeta u shpërngul në një apartament të ngushtë parafabrikat, diku te tregu elektrik, në rrekje me mbijetue si e pavarur, pa i shkuar ndër mend se bash kjo përpjekje do ta rrenonte përfundimisht: të gjithë ata që mund t’ia jepnin dorën, ia kthyen shpinën. Shoqëria e sigurimeve i riparoi zyrat nga e para, i suvatoi e i leu, vuri dyer të reja dhe dritare me xham të dyfishtë, nëpër balkone vari mbajtëse me hekura të kthyer, për vazo me lule. Çudi si ka shpëtuar kjo ndërtesë pa marrë flakë, me tërë këto lidhje e tela të kalbur, tundi kryet inxhinieri që drejtoi punimet elektrike. 

Zonja Dalmata S., që merrej me marketingun, hyri në zyrën flakë të re dhe çeli dritaren. Sikur vjen era duhan, tha. Mbështeti gjoksin mbi parvaz dhe zgjati qafën përjashta. Njëzet e katër mimoza, në rresht për një, shpupurisnin kokat e verdha mbi trotuar. Gjinjtë e saj e ndien erëmirën e tyre, që u turr brenda me ajrin e bormë të shkurtit. Po zhduken mimozat në Tiranë, mblodhi buzët Dalmata S., kanë qenë pjesë e identitetit të qytetit. Mbjellin gjithfarë drurësh që kushtojnë sa dreqi, mimoza jo. U kthye te shkrimorja, duke kënduar nën zë një këngë të viteve shtatëdhjetë Ku ta gjej mimozën, vallë ku ta gjej/ Ajo çel veçse një herë…  E kam nga mamaja, ajo e këndon, sidomos kur gatuan. Uf, u ndal papritmas, përnjëmend këtu vjen era duhan. Mos kanë hapur ndonjë klub duhanxhinjësh përfund nesh?

Bar-kafeja më e afërt ishte ndonja njëqind metra më tej, matanë barnatores Topuzi. Ja, tha, këtu është një shtëllungë tymi. E shikoni?

- Mos qenke shtatzanë, moj vajzë, ndien erë ku s’ka.

Drejtoresha e personelit i shqiptoi këto fjalë butësisht, me dorën te supi i saj. I kish marrë zyrat me rend, duke i uruar punonjësit, si po ju duket, keni nevojë për ndonjë send.

- Syri besoj nuk mund të jetë shtatzanë, tha Dalmata S. Ja, nuk është lëpé tymi kjo që është ngulur lart, në tavan? Këqyre ç’formë ka marrë, si fytyrë burri.

I gdhendur nga një dorë e fshehtë në shtëllungën e krehur të tymit, një burrë me kasketë herë hollohej e mekej, herë spikatte me tipare të thekshme, si në gur. Portreti i tymtë shkeli syrin dhe qiti gjuhën, por këtë Dalmata S.  nuk ia tha kujt.

Në derë ia behu pastruesja me një teknik kondicionerësh, që se ç’deshi me këqyrë dhe vari kryet te dritarja. Sa shpejt qenkeni dendur me duhan, tha pasi mbaroi punë, duke marrë erë me ndërpreje. Do ta thithin perdet e muret, s’ka zot që e heq pastaj. Po kësaj i bën gjë kondicioneri? Drejtoresha e personelit bëri shenjë nga lëmshi i mbledhur duq mbi krye, në qiellzanë. Qenka si skulpturë në shkëmb, tha tekniku dhe shtypi telekomandën. E qëron ky fët e fët.

Një gjysmë ore më vonë tymi prapë njësoj, i lidhur në qiellzanë si rrëshem blete. Nuk qe shprishur as holluar, ani pse kondicioneri punonte vu e vu. Njeriu me kasketë brenda shtëllungës lëshonte mjekër ose zbulonte tullën, sipas rastit, tërë ditën e lume pa u zhbërë.

Kush ka punuar në këtë zyrë, moj bijë, tha pastruesja me kryet ulur, duke lënë me kuptue një mendim të pathënë. E pëshpëriti pyetjen, sikur fliste vetmevete. E njoh unë, tha shoferi i drejtorit, që u dha në derë me një zarf me shumë vula në dorë. Këtu ka qenë zyra e Bejto Syçit. Më kërkonte ndonjë ndihmë të vogël për motorin, kam qenë shofer në komunale, ja aty, matanë farmacisë Topuzi ka qenë komunalja. Mbanim kasketa të ngjashme.

Para se me u ngritë në përgjegjësi në Tiranë, si shef i redaksisë së informacionit në të përditshmen e dytë më të madhe në vend, Bejto Syçi kish qenë mësues fshati dhe korrespondent vullnetar, më pas korrespondent zyrtar për katër rrethe jugore. Me çizme lëkure e pantallona me kilota si oficerët, binte në sy qysh larg. Edhe xhaketën e qepte si ushtarakët, me xhepa jashtë. Me të njëjtin stof të errët si xhaketa, kasketa qe disi e veçantë, rrumbullake, me strehë përpara. Nuk e hiqte kurrë.  Sa herë ulej e zbriste nga motori, nën xhaketë zgjatej e fshihej përrëshqit një tytë e zezë metalike. Revolen parabel, prodhim i hershëm gjerman, s’e ndante prej vetes.

Kasketat njësoj i kishim, por jo gradat, qeshi shoferi i drejtorit. Atij i thërrisnin gjeneral.

- Kish qenë ushtarak?

- Jo, ç’ne. Veshja. Dhe koburja e madhe, si këmbë lope. Burrë i këndshëm, s’i bënte keq kujt.

Kur i thërrisnin gjeneral, Bejto Syçi nxirrte parzmin përpara, tundte kryet dhe rrotullonte sytë e rrumbullakët gjithë qejf, sikur donte me u shfajësue e po ç’të bëjmë tashti, kështu po më thonë. Gjithmonë me një cigare në buzë, me një tjetër në vesh të gatshme me e ndezë dhe një të tretë në dorë, duke e dredhur. I mbështillte cigaret me ndihmën e një kutie metalike. Zyra e tij terrohej prej një reje të përhimët, të lidhur nyje, hapi sa të duash dritaret. Mos mendo se do të bëhesh mbret, i thoshte Dyrri, korektori i vjetër, i njohur për gjuajtjet e holla.  Vetëm Ahmet Zogu pinte njëqind cigare në ditë, si ti. Bejto Syçi rrotullonte sytë me kënaqësi e qortim. Jo, faleminderit. Me mbretin s’kemi punë, ka vdekur me kohë. Më mjafton gjenerali, qeshte. Vdekjen e mbretit e shqiptonte qartazi.

Shpesh fluturonte vetë i dytë mbi motor. Kish ndonjë shok ose të njohur, nuk përtonte me iu gjetë për ndonjë hall. Vetëm një herë e kishin parë me një hije të hollë pas vetes. Motori shkonte plumb nëpër muzg, në rrugën e plazhit të vjetër, nën degë pishash. Hija e ulur mbrapa kish flokë të gjatë. Flokët e gjatë të hijes mbrapa i merrte era. Herë lëshonin fishkëllimë pishnaje, herë përcillnin ushtimë të largët deti. Shpërhapnin erandë halash të thata dhe bari të njomë.

- E hëngri kot i ziu, tha shoferi i drejtorit, pasi qe harruar tymnaja mbi kokën e hijshme të Dalmata S., në zyrën e marketingut. Jo për mustaqet e Çelos. Për mustaqet e qepës!

Shoferi i drejtorit tha se kishte një marrëveshje xhentëlmenësh ndërmjet gazetarëve, kur lavdërohej nga lart ndonjë shkrim, autori qeraste me kafe. Dhe atë ditë Bejto Syçi pati arsye me i ftue shokët për kafe. Jo vetëm kafe, është rasti të mobilizohemi.  Pa tjetër, tha Bejto Syçi buzëgaz, duke hapur duart e shtrira me shuplakat kthyer dhe duke rrotulluar sytë e rrumbullakët. Mobilizimi qe zhargon, nënkuptonte një a dy gota fërnet ose konjak Skënderbeg për secilin, bashkë me kafen. Fërnetin e hidhnin në gota arançate, mos me u marrë vesh se gazetarët pinë, aq më keq në orar të punës. Gazeta qe lavdëruar atë mëngjes për shkrimin e Bejto Syçit. Vetë kryeministri e kish përmendur në një takim. Dhe kurrkush s’e priste, qe një vëzhgim i vockël, faqosur në cep, mezi vihej re. Me një titull si mahi: Ku qepa, ku tigani! Në qytetin Gj. kujdesi për shërbimet ndaj familjeve duhet shtuar. Shitoret e perimeve janë të rralla, amvisat duhet të vrapojnë njëzet minuta të mira për të blerë një qepë, ndërkohë që kanë vënë tiganin në zjarr. Kaq.

Mobilizimi me gota të mëdha arançate qe në kulmin e vet, kur te dera u dha Alekoja astmatik, që rrinte në paradhomë të kryeredaktorit. Eja një çikë, gjeneral, tha gishti i tij në trajtë grepi të verdhë. Sa herë shfaqej Alekoja dihej, kërkon shefi i madh për diçka të madhe. Ndonjë telefonatë tjetër? Po të presim këtu, shkallë e re mobilizimi. Zërat e kolegëve, të ngrohur nga alkooli, qenë bërë më tingëllues. Ta kemi ndjellë, do të bëhesh gjeneral përnjëmend. Domethënë i madh. Hej, mos na harro kur të bëhesh ministër.

Bejto Syçi ndjeu një farë mpirjeje, ftohje në parzëm. E përmbyti një parandjenjë e akullt.

Vërtet paskesh qenë një telefonatë tjetër.

Ndërsa dihatte duke ngjitur shkallët e redaksisë, gazmendi i kolegëve te bari u mek e u mbulua me hi, mbi fjalë breroi brymë, pa e kuptuar pse. Ç’është ky shkrim, ky zotëria dashka që për dy koqe qepë të hapim dyqan në çdo oborr?, paskësh thënë udhëheqësi. Dyqanet nuk prodhojnë të mira materiale. Shitësi i merr shoqërisë, paguhet prej saj, nuk i jep. Pse, kapitalizëm do ta bëjmë?  

Dhe Bejto Syçi nuk u pa kurrë më në atë zyrë. Deri atë ditë që u kthye papritmas, mbështjellë me renë e tij të tymit të duhanit. Në qiellzanë, mbi kryet e bukuroshes Dalmata Sh., që erëmonte lule mimoze.

©Mehmet Elezi