Bashkimi i urave kulturore: ekspozitat artistike të Nju Jorkut dhe komuniteti shqiptar - Nga Arenc Leka

Qyteti i Nju Jorkut pulson me energji artistike, dhe askund kjo nuk është më e dukshme sesa të enjteve në mbrëmje, në Chelsea. Javë pas jave, 10-15, ndoshta edhe më shumë galeri, hapin njëkohësisht dyert nga ora 17:00 deri në 20:00, duke prezantuar ekspozita të reja, duke mirëpritur vizitorët me biseda të hapura dhe duke krijuar një hapësirë të përbashkët ku idetë, kulturat dhe krijimtaria takohen. Kjo është një nga mënyrat më të arritshme për të hyrë në botën e artit bashkëkohor dhe një mundësi që pret të përqafohet plotësisht nga komuniteti shqiptar i Nju Jorkut.

Përtej Chelsea, ekosistemi artistik i qytetit shtrihet edhe më gjerë: hapësirat eksperimentale të DUMBO-s dhe SoHo-s, si edhe institucionet me famë botërore që përbëjnë shtyllën e identitetit kulturor të qytetit - Muzeu Metropolitan i Artit (The Met), Muzeu i Artit Modern (MoMA) dhe Muzeu Solomon R. Guggenheim. Së bashku, ato krijojnë një peizazh të gjallë dhe në zhvillim të vazhdueshëm, ku tradita takohet me krijimtarinë.

Komuniteti shqiptar, një nga komunitetet shqiptaro-amerikane më të mëdha në Shtetet e Bashkuara, me rrënjë të forta në qytetin e Nju Jorkut (përfshirë Belmontin, shpesh i quajtur “Shqipëria e Vogël”), mbart tashmë një trashëgimi të pasur artistike. Veçanërisht emocionues është fakti se sa natyrshëm kjo trashëgimi përputhet me skenën e artit bashkëkohor të Nju Jorkut.

Artistë shqiptarë dhe kosovarë kanë lënë tashmë gjurmë të rëndësishme në Manhattan. Veprat e fuqishme të Adrian Pacit janë ekspozuar në MoMA PS1, ndërsa Petrit Halilaj e shndërroi tarracën e Met-it në një instalacion të frymëzuar nga kujtimet e fëmijërisë dhe historia e tij personale.

Artistë si Anri Sala kanë shtyrë kufijtë e zërit dhe videos drejt territoreve të reja emocionale, me vepra të shfaqura në MoMA dhe Guggenheim, të cilat e kthejnë heshtjen, kujtesën dhe ritmin urban në përvoja të përbashkëta.

Më afër botës së galerive të Chelsea, artistë si Adrian Grezda - piktor me origjinë shqiptare dhe krijues multidisiplinor, i diplomuar në Cooper Union - mishërojnë urën midis identitetit të diasporës dhe praktikës bashkëkohore. Puna e tij energjike, e mbështetur te ngjyra dhe forma, pasqyron njëkohësisht përvojën jetësore dhe gjuhën vizuale të Nju Jorkut modern, duke e bërë atë një pikë lidhëse natyrale për publikun shqiptar që eksploron skenat e galerive.

Imagjinoni mbrëmjen e të enjtes në Chelsea: pjesëtarë dhe miq të komunitetit shqiptar që lëvizin nga galeria në galeri, eksplorojnë ekspozita të reja, shkëmbejnë ide me një gotë vere në dorë dhe shohin perspektiva të ndryshme kulturore të reflektuara nëpër galeri. Ose një shëtitje në grup në MoMA apo Guggenheim, ku mendjet shqiptare bashkohen për të diskutuar artin modern dhe bashkëkohor.

Me një pjesëmarrje më të gjerë të komunitetit, këto përpjekje mund të zgjerohen në mbrëmje galerish në grup, biseda me artistë dhe partneritete që sjellin perspektivat shqiptare drejtpërdrejt në ritmin javor artistik të Chelsea. Mundësia është e qartë: ekspozitat janë të hapura, artistët janë të pranishëm dhe qyteti është i gatshëm. Ajo që mungon është një prani e vazhdueshme komunitare.

Duke qenë së bashku të pranishëm në mbrëmjet falas të galerive të enjteve, në ekspozitat muzeale dhe në eksplorimet e artit pamor urban, komuniteti shqiptar mund të forcojë praninë e tij, të mbështesë artistët e vet dhe të kontribuojë në mënyrë domethënëse në historinë artistike në zhvillim të Nju Jorkut. Bota e artit të qytetit lulëzon përmes pjesëmarrjes, dhe ftesa për të angazhuar zërat shqiptarë në këto hapësira nuk pasuron vetëm komunitetin tone, por pasuron vetë Nju Jorkun.

© Arenc Leka - SHBA