Kulturë

Shën Lasgushi dhe Vallja e yjeve - Nga Alfons Zeneli

  • Published in Kulturë

Më 12 Nëntor të vitit 1987 kaloi në jetën mes yjesh Lasgush Poradeci. Unë nuk kam parë e as dëgjuar që institucionet zyrtare të Shqipërisë të organizojnë aktivitete në nderim të kujtimit të lirikut më të madh të të gjithë kohërave. Mbase kanë qënë të zënë me ditëlindjet e Pilo Peristerit, Toger Babës, Aranit Çelës, Mehmet Shehut apo Nexhmije Hoxhës. Edhe sivjet e njëjta gjë. As artisti me famë franko-evropiane që është dhe Kryebeu ynë qeverisës nuk u kujtua.

Si duket nuk e di faktin që Lasgushi e konsideronte Fierzën e Tropojës si ''mesin e Shqipërisë''. Pra Kosovën e llogariste gjithmonë ashtu thjesht, siç ishte dhe është: Shqipëri. Mbase do të duhej t'i ishte kujtuar Kryebeut tonë meqë tani është fiks në atë valën e vet të bashkimit të Shqipërisë me Kosovën... Nejse, punë globalësh. Unë po ripublikoj diçka modeste plot dashuri që e kam shkruar mbase disa vite më parë, bashkë me poezinë biblike ''Vallja e Yjeve''

Yjet janë në Univers, janë vetë Universi. "Vallja e yjeve" e Shën Lasgushit është Univers paralel, është akti i pasqyrimit të universit brenda shpirtit të njeriut. Edhe shpirti është Univers. Brenda tij vallëzojnë, digjen e lindin, lumturohen e rënkojnë e përflaken e shuhen yjet e brengave dhe dashurisë, Shën Lasgushi është "astrologu" unik që diti të lexojë, e na la të shkruar marramendthi gjithë ç`ngjan nëpër hapësirën e pamatë. Ai erdhi e shkoi si klithmë e heshtur, si madhështi e thjeshtë, si pushtet i ajërt... pa asnjë kompromis me tokësoren e përbaltur të kohës që jetoi.

VALLJA E YJEVE

Yjte – e ndezur si fengjill

Qe vertiten pale – pale,

prej mosgjese zune fill

Plot me jete- e mall te vale.

Zume fill me dashuri

Qe kur bota zu te ngjizet,

Pa sikush per shok te tij

Pervelohet edhe ndizet.

Ndizet cas edhe per cas,

E sikur s’ka te shuar,

Pa pushtim i vete pas

Me nje sulm te llaftaruar.

E sikur nuk u mund

Yllin ylli qe ta kape,

Rrotull qiejve pa fund

Vene – e vine – e vene prape …

Do te vene ne fluturim

Kudo jane – e kudo s’jane,

Neper qiell qe s’ka mbarim,

As fillim, as fund, as ane.

Kur mi te, kur nene te,

Kur me hire – e kur pa hire,

Do perçajne gjithnje

Hapesire … shkretetire …

Ata ikin varg – e – varg

Me nje etje te pashuar

Sesa felle – e sesa larg

Shoq me shoq u pat larguar!

Kush j-u fali – aq deshirim

Dh’aqe zjarr e aqe flake,

Dhe’i gatoj me aq durim

Yjte- e lume e varfanjake?

Se do nje, si per çudi,

Kur prej syresh rreth te ftohet,

E si ik… si gjithe ik …

E pushton me zjarr te vete:

Sa me pak e shembellen:

Aq me shume – e ndjek deshira …

Pa nga malli qe s’e gjen,

Dridhet gjithe hapesira.

…Kur po ja! se qe pertej

Ndizen ererat nga pake:

Ylli – i zhdukur neper qiej

Vetetiu e mori flake:

J-a pat shtene me nje ças,

Mun ne mes ne krahasuar,

Shoq-i vet q’i sillej pas

Me nje sulm te llaftaruar;

Q’e kish flaken mun ne gji,

Q’e zhuritte dashuria,

Q’e shkelqente me zili

Rrotull rrezeve te tija.

Yll i mjere e yll i lum!

Yll i lum e yll i mjere!

Sapo drita t’u pergjum,

Sheh nje shoq neper sketere;

Ay vin … e gjithe vin …

Gjith me prane …e gjith me prane …

Sesa ndrin e vetetin!…

Sesa ndjen nje gaz pa ane!…

Sesi ndritesh perseri!

Sesi ndizesh persepari!

Sesi ndjek me dashuri

posi yll margaritari!…

Dashuri! Heu! mall i ri!

Dashuri! keng’ e durimit!

Ti liri! Ti roberi!

Ti valim i shkrepetimit!

Yjte – e ndezur aq larg.

Lozin vallen e deshires

Duke ngritur varg – e – varg

Neper terr te hapesires.