Eklips!

Nga: Zija Çela

Nga veranda e katit të tretë oborri i shtëpisë së pushimit duket tej e tej. Shkallinat përpara, lehet e luleve dhe stolat prej druri kanë rënë në hije. Vetëm në kopsht, rreth e qark serrës prej qelqi, vazhdojnë të përhidhen ca reflekse drite. Pas pak dielli do të perëndojë dhe mua do të më hiqet ky iluzion i një loje të fshehtë me pasqyra. Por në këtë çast më ngjan sikur të gjithë pushuesit, ata që janë ende nëpër dhoma, kanë dalë në dritare dhe me xhamat e kanateve ndjekin fshehurazi shëtitjen e dy bashkëshortëve.

Çifti ka një grimë herë që baret në oborr. Dhe unë kam një grimë herë që mendoj për një hollësi: Gruaja e ka nxjerrë burrin më të djathtë, ndoshta rastësisht, ndoshta që të mos i ketë aq pranë zhurmat e zemrës së saj. Këtu thuhet se ajo vuan nga një sëmundje e rëndë dhe një mbrëmje, kur ra fjala për gruan, dikush bëri një krahasim të papëlqyeshëm për rrahjet jashtë radhe të zemrës. E kam harruar njeriun që bëri atë krahasim, por shoh se ajo e ka nxjerrë burrin më të djathtë dhe unë pyes veten përse, përse?
Tani bashkëshortët kanë hyrë në kopsht dhe kanë qëndruar pranë shatërvanit. Unë mund të vë re edhe hollësi të tjera, e përcaktoj gruan si nja dyzetepesëvjeçare, moshën e burrit rreth të pesëdhjetave. Ajo ka veshur një fustan të gjelbër si prej gjethesh që janë në lulëzim dhe kanë për t’u vyshkur në stinën tjetër. Nga prapa i duket dekolteja e hapur, fiskat e zinxhirit të mbyllur që zbret nëpër vijën e kurrizit gjer te mesi; ngjyra e sandaleve të saj disi e veçantë, kushedi përse, më ngjan me një përzierje varaku. Burri mban këmishë puplini të bardhë; ka hedhur krahëve xhaketën dhe, në pantallonat e tij, hekuri sikur ka zbritur me vizore. Më vjen të besoj se aty, në xhepin e brendshëm të xhaketës, mban vërtet një vizore për të matur çdo lëvizje të tij. I qetë dhe i ngadalshëm, ai sikur është pajtuar prej kohësh me gjithçka që i ka sjellë jeta. Prandaj ujëhedhësi i shatërvanit...
Në verandë dëgjohen hapa. Dikush afrohet prapa meje dhe vë duart në mbështetësen e karriges ku jam ulur.
- Përse mendon? - më pyet.
- Për botën e sendeve, - them, - për gjithçka që njeriu ndërton duke imituar diçka nga vetja. Ja, ujëhedhësi i këtij shatërvani që qarkullon të njëjtin ujë, a nuk të kujton zemrën e njeriut që qarkullon të njëjtin gjak?
Tjetri psherëtin në mënyrë fishkëllyese dhe unë, ndonëse arrij ta identifikoj, pyes:
- Fitim, ti je?
- Unë jam, - thotë.
Fitim Sala, një pushues me të cilin jam njohur këtu, ulet pranë meje në poltronën prej kashte. Ai ndjek drejtimin e vështrimit tim dhe unë as që përpiqem t’ia fsheh adresën. Tubi i ujëdhënësit diku është zënë, sprucatorët nuk ngopen me ujë dhe kjo më kujton gjithnjë aortën e një zemre, ku gjaku...
- Hëss, hëss! - dëgjohet përsëri fishkëllima e psherëtimës së tij. Fitimi ngre dorën dhe tregon me gisht nga bashkëshortët, si për të dëshmuar se e ka zbuluar enigmën time.
S’e kuptoj si më është qepur ky njeri. Brenda javës ka arritur të njihet me të gjithë pushuesit, çdokujt i flet në emër dhe me secilin e shoh të shoqërohet nga pak. Gjer tani ka shkruar shtatëmbëdhjetë pusulla me të njëjtin tekst prej tre rreshtash, ku i lutet çdo pushuesi që përpara largimit, në mbrëmjen e lamtumirës, të mos harrojë t’ia kthejë këtë letër dërguesit, pasi të ketë shënuar propozimin e tij për “mbretëreshën e shtëpisë së pushimit”. Ai më ka thënë disa herë se ka ardhur këtu gjashtë vjet radhazi dhe se të gjashtë herët ka mundur të shpallë si “mbretëreshë” femrën më të bukur. Mos vallë, këtë çast, do të kuturisë të më japë edhe mua pusullën e fshehtë. E cila, cila do të jetë mbretëresha mes bukurosheve që kanë ardhur sivjet?, më fiksohet sikur do të më pyesë. Por thotë tjetër për tjetër:
- Natyrisht, nuk është e vështirë të marrësh me mend se ç’bisedojnë tani bashkëshortët. Ta zëmë se ujëhedhësi u kujton vërtet pompën e zemrës. Aleksi i thotë gruas: “Ka qenë një fatkeqësi, Irenë, një fatkeqësi e pandreqshme për të dy!” Dhe Irena ia kthen: “Pa vështro sa njerëz na rrethojnë, sa njerëz që po u pëlcet faqja nga shëndeti. A nuk është e tmerrshme, Aleks, që midis tyre vetëm unë vuaj...” Ah, sëmundja të bën egoist, miku im! - më paralajmëron Fitimi. - Që kur mora vesh se ajo vuan nga zemra, nuk më pëlqeu prania e tyre këtu. Njerëzit kanë ardhur të çlodhen dhe ti nuk mund të më kundërshtosh se ata nuk u ndjellin asgjë të mirë pushuesve. E them me bindje: po të isha i sëmurë, me gjithë dëshirën time, më parë se një shtëpi pushimi do të zgjidhja një sanatorium.
Unë shuaj cigaren në thembrën e këpucës dhe filtri më shtypet në dorë si krimb. Ndoshta ai ka të drejtë, përderisa nuk arrij ta kundërshtoj. Po ku di pse, një ndjenjë mosdashjeje për të qëndruar më gjatë në verandë nis e më bren. Dhe unë ngrihem, duke e përshëndetur Fitimin nëpër dhëmbë.

***

- Doli fjala ime, - më tha Fitim Sala në darkë vonë. 
Kishte mbaruar mbrëmja e vallëzimit dhe ne ishim shtrirë. Ai kishte nxjerrë gjysmën e trupit nga krevati, eglendisej me ca qershi dhe, meqë bërthamat i mbante gjatë në gojë, nuk mund të psherëtinte me të fishkëllyer.
- Ç’fjalë? - pyeta.
- Ajo pra, ajo që bashkëshortët nuk mund të ndjellin asgjë për mirë. Sot u kishin ardhur fëmijët nga Tirana. Natyrisht, fëmijët kanë të drejtë, sepse me një sëmundje të tillë... Nuk ka ndodhur, ka nëntëmbëdhjetë vjet që është hapur kjo shtëpi pushimi dhe nuk ka ndodhur të ketë vdekur njeri këtu. Mirëpo ku i dihet, po sikur... E merr me mend vetë se çfarë trishtimi do të na pushtonte. Do të ishte një lëndim i paharrueshëm.
Nga dritarja e hapur shihja një copë qiell. Yjet pipëlonin sikur të ma bënin me sy. Unë s’isha kujtuar të pyesja nëse kishte pasur vdekje ndonjëherë në shtëpitë e pushimit, ishte diçka që më mirë të mos e dija. Por ai u kthye në krah dhe, duke përthyer bërrylin që të mbështeste kokën në pëllëmbë, m’u drejtua:
- Besoj ta kesh venë re se Aleksi është tepër i ngathët, ka plot të tjerë që e kanë vërejtur. Dhe ka që thonë se atij njeriu i është ftohur gjaku me kohë. E merr me mend vetë çfarë do të thotë për një burrë, të rrosh me frikën e vazhdueshme se nga dita në ditë gruaja jote... Jetë qeni, me një fjalë!
- Mos dërdëllis, - përfitova nga autoriteti i moshës, megjithëse ai nuk po thoshte dëngla. - Nuk të shkojnë këto biseda, sepse je tepër i ri dhe, si rekrut, ende s’të ka rënë në pjesë të ndeshesh.
- Ndoshta, - u përtyp ai. - Por ata që thonë se Aleksit i është ftohur gjaku, janë ushtarë të vjetër, ta dish.
- Mirë, mirë, nuk ke gjë tjetër?!
- Kam, - kërceu ai. - Po eklipsin do ta shohim? Natyrisht, natyrisht, - u përgjigj po vetë. - Unë kurrë nuk kam patur rast të shoh një eklips të plotë të diellit. Mug... errësirë... një trishtim i madh dhe një si dhembje e paharrueshme. Hëss, hëss! - ngulmoi. - Jo se jam kokëfortë, por po kthehem prapë te bashkëshortët. Thonë se, për t’i ndenjur më pranë së shoqes, Aleksi ka kundërshtuar dikur edhe një post zyrtar. Kushedi sa të rëndë e ka ai njeri! E merr me mend sa e tmerrshme do të ishte, nëse e dashura ime... Hëss, hëss, futet dielli në hijen konike të hënës dhe, sado që ky fenomen ndodh shumë larg, në qiell, shkencëtarët e shpjegojnë. Po përse, ahere, mbeten pa emër disa gjëra që ndodhin pranë, fare pranë nesh, në shpirtin e njeriut?! Ja, në të vërtetë, mua më duket se në shtëpinë e pushimit eklipsi ka ditë që ka filluar. Të gjithëve ne sikur na është pakësuar drita, sepse dashur pa dashur kemi hyrë nga pak në hijen e bashkëshortëve. Nëse ty të është ngjallur një kureshtje dhe përgjon nganjëherë nga veranda, nëse unë flas tani me njëfarë trishtimi, nëse të gjithëve u bëri përshtypje ardhja e fëmijëve të tyre, kjo do të thotë se ajo hije... Çfarë, ti po qesh, po qesh me mua? - u step papritur.
Nuk po qeshja. Isha kthyer në krahun tjetër dhe, pa vetëdije, lëvizja kanatin e dritares që gërvinte lehtë. Në xham reflektonin yjet dhe mua se pse më dukej sikur gjithnjë ma bënin me sy.

*
Dua ta sjell në kujtesë fytyrën e saj. E kisha vërejtur një mbrëmje, kur isha rënduar ca nga të pirët. Në mensë bashkëshortët i kisha në tryezën përballë dhe unë shënoja në një copë letër: “Me balluke të shkurtra, një fustan me pickime në formë fluture, me mëngë të zëna me llastik poshtë supeve, fare pranë. Në fytyrë dallohen sidomos vetullat dhe sytë e mëdhenj, që duket sikur i mban të hapur në maksimum dhe i mban ashtu me qëllim. Një orë e vogël, sa një monedhë apo si një valvulë e zemrës, ndrit në nyjën e dorës së saj. Çudi, zgjat gishtin tregues në mbulesën e tryezës dhe bën sikur shkruan diçka. Për të më përqeshur?! Në atë pozicion, i shoh në qafë një flok të kthyer si bisht rose, dhe kjo më kujton...”
Tashmë jam në shoqërinë e Aleksit, burrit të saj dhe dëgjoj zërin e tij:
- Po kthehen nga ekskursioni, - thotë ai. Te parmakët e oborrit shohim gratë që afrohen përmes rrugëzës. - Irenë, Irenë, - i thërret Aleksi. - Ajo nuk është mirë, - më kumton mua. Pastaj, thua se me gjithë hapësirën që i ndan, çifti arrin të përcjellë dhe të kapë sinjale, përsërit: - Nuk është mirë.
Unë mbetem te parmakët, ndërsa ai kalon në xhade.
- S’është ndonjë gjë, Aleks, - dëgjoj zërin e Irenës, - një lodhje e zakonshme.
- Ah ç’marrëzi! - psherëtin dikush prapa meje. - E paralajmërova në mëngjes, por s’ma vuri veshin. Edhe piknikun kishte mangut ajo mendjelehtë, hëss-hëss! - Pastaj Fitim Sala përkulet, shoh dorën e tij që zgjatet para këmbëve të mia dhe ngre një trëndafil të këputur. Është trëndafili i verdhë, me ngjyrë të fortë si në të djegur, që i ka shpëtuar Aleksit nga dora.
- Hëss, të më falësh, por mbaka erë...
Tha një fjalë që më pezmatoi, prandaj më kërceu damari: 
- Hiqmu tani, dhe vëth në vesh për herë tjetër.
- Herë tjetër ajo të mos bëjë prova me jetën. Kështu, të mos bëjë prova! - thotë Fitim Sala dhe ikën pa pritur më fjalë prej meje.
Bashkëshortët nuk e hanë darkën në mensë. Atyre ua çojnë ushqimin lart dhe, kushedi përse, vetëm pak njerëz rrinë për të vallëzuar në mbrëmje. Jashtë është qetësi dhe herë-herë vjen nga parku një kërcitje e thatë, e beftë, e trishtueshme dhe mua më ngjan sikur diku pranë një fill jete këputet e shkurtohet vazhdimisht. E dëgjojnë ata?, më vjen të pyes. E dëgjojnë, e dëgjojnë. Dhe ndiej si më rëndohet shpirti duke i përfytyruar ashtu, të tulatur e të ngrirë në krevat, me një mallkim të heshtur për fatin e hidhur dhe me një dhembje të përhershme që u ka ftohur gjakun prej shumë vitesh.

***

Të heshtur e të tulatur nga dhembja e gjatë, më duket se i shoh edhe tani. Kemi dalë të gjithë në bregdet dhe një pjesë e pushuesve sot nuk janë zhveshur për banja. Gjithfarë shakash, gjithfarë parashikimesh dëgjohen. Për tri-katër minuta fillon eklipsi i diellit.
- Një mrekulli, një mrekulli! - paralajmëron Fitim Sala. - Jini të vëmendshëm, do të asistoni në një mrekulli të universit.
Njerëzit, grupe-grupe, lëvizin ngadalë duke pëlqyer të jenë sa më pranë ujit, por edhe atyre bukurosheve, njëra prej të cilave nesër mbrëma do të shpallet mbretëreshe. Bashkëshortët janë me grupin tonë, që ka qëndruar sipër rripit të rërës, ku frushullojnë plepat. Irena ka veshur një fustan plazhi, por mban po ato sandale me ngjyrën e veçantë, si një përzierje varaku. Nuk jam gabuar, sytë e saj janë të mëdhenj, ajo i mban të hapur në maksimum dhe mua më duket se gjithmonë i ka mbajtur ashtu, me parandjenjën se nuk do të ketë kohë për t’u ngopur me jetën. Por tashmë bebëzat sikur kanë pësuar një tkurrje dhe nemitja e syve, ai bisht leshrash që ia fshik nga era njërën faqe, belbitja e ndonjë thinje në flokët e Aleksit, më kujtojnë një vjeshtë të parakohshme, një ndërrim të padrejtë të dritës, të ajrit, të...
Ka filluar eklipsi dhe ndihen ndryshimet e diellit. Kurora e tij po mblidhet, po hahet ngadalë. U turbullua dita dhe ja ku po murrëtohet deti. Edhe hijet tona humbasin. Një hije e vetme, si një perde që dendësohet, po zbret nga qielli. Një mug, një errësirë, një trishtim i madh dhe një dhembje e pashprehshme për jetën. Po sikur ajo të vdesë, Irena të vdesë në këtë çast?, më përshkohet befas nëpër mend. Kam lëvizur me grupin përpara dhe kthehem të gjej nëpër mug siluetat e tyre. Eklipsi, eklipsi, më ngacmon një zë i brendshëm, unë kam hyrë në hijen e tij... Por çfarë, çfarë po ndodh? Bashkëshortët, afruar me njëri-tjetrin, po puthen.
A është e mundur, them me vete, që nga tërë ajo mrekulli planetesh e satelitësh, e cila u regjistrua nga astrologët si një ngjarje e rrallë për botën, unë do të mbaj mend përgjithmonë vetëm këtë puthje njerëzore?! E ku ta dish, ndoshta edhe vetë njeriu është sa një planet dhe, si çdo planet, ka universin e tij. Në universin e atyre dy njerëzve dashuria ishte si një eklips i përjetshëm, që ua mbulonte dhembjet e fatit.
Ai e kishte zgjedhur prej kohësh mbretëreshën e tij.