Telefonët-tregim nga Lazër Stani

Nga: Lazër Stani

Në zyrë shumicën e kohës rri vetëm me telefonin, të dy të vetmuar, fjalëpakë, nervozë, që nuk mësohemi dot me njëri-tjetrin. Kur e shoh ashtu të mbledhur si një iriq erracak, me bishtin e murrmë të kordonit që zgjatet përmes tavolinës dhe me atë pi-pi-në e mallkuar kuisëse që çirret sapo ngre dorezën si një këlysh i zënë për fyti, kuptoj se çfarë armiqësie e lindur ekziston midis nesh, çfarë urrejtjeje e heshtur, e maskuar me një shurdhim mbytës, që një ditë e di, do të na i hajë kokat të dyve. Që ditën e parë kur u njohëm (atë ditë u kuptua se ne kurrë s’kishim për ta dashur njëri-tjetrin), telefoni e shfaqi hapur urrejtjen e tij ndaj meje, mbylli gojën dhe një javë rresht i ndërpreu komunikimet me botën dhe mua. Pasi doli nga kjo gjendje depresioni të thellë (në fakt, ai gjatë këtyre ditëve përpunoi një strategji të stërholluar kundër meje), dy javët që erdhën pas u duk se qe pajtuar me situatën e re, kish pranuar të nënshtrohej, duke e parë këtë si mënyrën e vetme të mundshme për ekzistencë. Unë jam i bindur se që në fillim e parandjeva rrezikun që fshihej në këtë zbutje të pashpjegueshme, por, sidoqoftë, më interesonte një marrëveshje e përkohshme; qenë ditët e para të punës në zyrë e kisha nevojë për sa më shumë komunikim.

Ditën që u binda se marrëveshja po ecte mirë, i rreshtova në kujtesë numrat telefonikë të atyre që i njihja, formova numrin e Lilës, në atë kohë vajzë brune, me bishtaleca të zgjatur në shpinë dhe me një brishtësi të dhimbshme, të cilën ajo patjetër e ka pasur në shpirt, por që e humbi pikërisht për shkak të armikut tim – telefonit. Pra, formova numrin përkatës të Lilës dhe prita një copë herë, derisa dikush ngriti dorezën e telefonit. “Alo, familja…”, dhe përmenda mbiemrin e Lilës. ”Po”, tha zëri që vinte nga ana tjetër, i mekur dhe i humbur, sikur dilte nga nëntoka. “Kush jeni ju?” Ndjeva sesi një lëmsh po më mblidhej në fyt. E pamundur, mendova. Kaq shumë ta falsifikonte zërin ky maskara sa as vajza që do të ma dallonte zërin në një kor prej një mijë burrash, të mos më njohë?! Nuk më besohej që ajo të ishte Lila, Lila që më kish pritur aq kohë, Lila që e çmendte ajrin e mbrëmjes me afshin e saj përvëlues, Lila që aq shumë kish ëndërruar të zhdukej me mua në një ishull të largët e të panjohur e të mos kthehej më kurrë. ”Unë jam Lila”, shqiptoi në kufje një zë i huaj, i përhumbur. (Patjetër fliste telefoni, se Lila nuk mund të thoshte kurrsesi fjalë të tilla, që në një përkthim të thjeshtë të tmerronin.) “Unë jam Lila”, tha sërisht, zëri i telefonit a i Lilës nuk merrej vesh, veçse tashmë qe nervoz, i ashpër. Dora uli instinktivisht receptorin.
Kështu telefoni punoi disa muaj, çdo herë e më kapriçoz, çdo herë e më ndjellakeq e ters, saqë unë një ditë e mbylla përfundimisht atë, për të mos e formuar më kurrë numrin e Lilës, i mposhtur prej magjisë së tij të errët, por prapë i bindur se Lila nuk kishte faj dhe se gjithë kjo që ndodhi qe vepër e ligë e armikut tim personal - telefonit, i cili më ndjek me këmbëngulje, pa u shkulur për asnjë çast nga tavolina ime.
Kjo ngjarje më shtyu të merresha seriozisht me problemin e telefonave. Studiova me kujdes mekanizmin e funksionimit të tyre në të gjitha instancat. Ajo që pata parasysh qysh në fillim ishte fshehtësia. Duhej të punoja në konspiracion të thellë që të mbrohesha nga aftësia e jashtëzakonshme përgjuese e telefonave veshpipëz. Ndërkaq, kisha konstatuar qysh më parë se çdo aparat telefonik kishte dhjetë sy të mprehtë si të shqiponjës, që e dallonin edhe vrimën e gjilpërës disa kilometra larg.
Rezultatet e studimeve të mia qenë të mahnitshme; telefonat si sekt anonim (për këtë s’dinë asgjë konstruktorët e tyre), kishin një pushtet të jashtëzakonshëm, organizim të përkryer, vepronin me gjakftohtësi përbindëshe dhe shfaqnin një hakmarrje të egër për kundërshtarët e vet. Ata urrenin për vdekje çdo gjë njerëzore. Parapëlqenin më së shumti impotentët, të bindurit, ata që gjithsesi nuk mendonin me kokën e tyre, eunukët e çdo lloji.
Doli se ajo që pat ndodhur me Lilën qe vetëm fillimi, se ky dyluftim ndërmjet meje e telefonave do të vazhdonte gjatë dhe se ajo piiii … -ja e vazhdueshme, e ndërprerë nga pi-pi-të e njëpasnjëshme tronditëse sapo formoja numrin, na qenkëshin vetëm tallje përbuzëse për të gjitha përpjekjet e mia. Përfundimi më i logjikshëm ishte të mbyllesha në vetminë time.
Dy vjet me radhë, nuk e ngrita më dorezën e telefonit. Përvoja e hidhur me Lilën më mësoi se telefoni, sidoqoftë, duhet respektuar: e fshija dhe e pastroja me zell të veçantë çdo mëngjes, bleva një copë stof të butë dhe ia shtrova poshtë, në tavolinë nuk bëja kurrë rrëmujë, zyra ndriste nga pastërtia, dritaren e vetme e mbaja hapur gjysmën e orarit zyrtar të punës që të mos mungonte kurrë oksigjeni. Telefoni (me ç’munda të vërej unë) ndjehej i kënaqur, i binte ziles gjithë gaz dhe vetëm kur ai këmbëngulte me kryeneçësi, ngrija receptorin dhe flisja me njerëzit që dëshironte ai. Në këto dy vjet sikur lidhëm njëfarë pakti. Mendova se armiqësia e vjetër qe harruar ose, së paku, qe bërë më pak kërcënuese. Arrita në përfundimin absurd se ai dhe gjithë sekti i telefonave e kishte kuptuar se, fundja, unë nuk isha njeri grindavec që kërkoja t’iu bija në qafë, punë e papunë, një batakçi që kërkon të përfitojë në kurriz të tyre, por një nëpunës i rregullt që di të respektojë të tjerët dhe veten.
Kështu, dy muaj më parë, i telefonova Ritës (Ritën e kisha pasur mike shumë vite më parë) në shtëpi. Ajo qe lëshuar me vrap të ngrinte receptorin (një parandjenjë e çuditshme i qe zgjuar në shpirt).
“E ndjeva se ishe ti, - tha, sapo dëgjoi zërin tim që shqiptoi me mundim emrin e saj, - e ndjeva dhe m’u duk vetja si atëherë, këtu e dhjetë vjetë të shkuara, kur ishim studentë…” . “Oh, Rita, - psherëtita me dhimbje, - të mund të jetonim, qoftë edhe një pasdite të vetme si atëherë…”. Ndjeva se një lëmsh po më mblidhej në gjoks, ndjeva se gjaku po vërshonte në disa pjesë të vdekura qyshkur, e kjo më shkaktoi një dhimbje të padurueshme.
Ndërsa flisnim me njëri-tjetrin, mendova se çdo gjë me telefonat po shkonte si s’ka më mirë, i thashë Ritës se e prisja atë pasdite te Pallati i Kulturës, sepse diç dua të të them, diç të rëndësishme të cilën nuk dua ta përflas në telefon (këtu bëra gabimin fatal), pasi do të dukej sikur gjithë gjërat e mënçura i them nëpërmjet telefonit (u përpoqa ta ndreq disi gabimin e bërë). Atë çast që unë po provoja një kënaqësi të fshehtë për shkathtësinë e mendjes sime, u dëgjua një zhurmë, Rita tha “Më fal një minutë” dhe, kur u kthye më njoftoi se ishte derdhur qumështi mbi sobë, “Por, s’ka gjë”, shtoi.
Unë dyshova tek armiqësia e vjetër e telefonave, tek aftësia e tyre e tmerrshme shkatërruese, por Ritës nuk i thashë gjë. Ajo, duke mos ditur asgjë për sektin e telefonave dhe për pushtetin e tyre mizor mbi jetën e njerëzve, me siguri do të qeshte dhe do ta quante këtë një fantazi të krisur, madje do të shtonte se unë gjithnjë kisha mbetur ai djaloshi i pandreqshëm, kokëshkretë dhe absurd.
Rasti tjetër është i ngjashëm, veçse kësaj radhe nuk u derdh diçka mbi sobë (sapo ra zilja e telefonit Rita i largoi tenxheret nga soba), por sapo patëm filluar të bisedonim, dikush zuri të trokiste si i çmendur në portën e jashtme të shtëpisë së saj. Asaj iu pre zëri në grykë, mezi shqiptoi një “Të më falësh se më kërkojnë”, unë, s’do mend që e miratova dhe ula dorezën, tashmë, pothuajse i sigurtë, se sekti i telefonave kishte vendosur ta mposhtte me çdo kusht kryengritjen time.
S’ka mundësi, thashë me vete, s’ka mundësi që të jenë kaq të poshtër telefonat, kaq të pashpirtë, kaq të ligj. Për herë të parë fillova të dyshoj më shumë te vetja se sa tek sekti i telefonave.
Prita plot një muaj se mos Rita më thërriste vetë, por ajo sigurisht ka parandjerë diçka të rrezikshme, sa herë ka qëndruar pranë aparatit telefonik, diçka shkatërruese që do t’ia nxinte jetën edhe më keq. Për ndryshe ajo do të më kish telefonuar patjetër.
Sot në mëngjes, kur hyra në zyrë dhe po rrija krejt i vetmuar duke përgjuar aparatin telefonik që dukej krejt paqësor, i tulatur mbi stofin e butë, në qoshe të tavolinës, thashë me vete se nuk është keq sikur të bënim me njëri-tjetrin një marrëveshje bashkëpunimi, të nënshkruanim një pakt mirëkuptimi dhe harmonie, që do të na lehtësonte jetën që të dyve. “Pse duhet të jemi armiq me njëri-tjetrin, - i thashë me një zë të butë, përkëdhelës. - Rrimë në një zyrë, thithim çdo ditë të njëjtin ajër, u gëzohemi së bashku lajmeve të mira, ose pikëllohemi për ato që na dhemb zemra. Hë si thua ti, a t’i japim fund kësaj loje të pakuptimtë?” Ai heshtte në pastërtinë e vet të engjëllt. Mua më doli parasysh Lila, numrin telefonik të së cilës mezi e solla në kujtesë. I kisha premtuar Lilës se, sa herë do të kisha diçka të jashtëzakonshme në jetë, do ta njoftoja. “Gjethe trëndafili dërgomë që unë ta marr vesh”, pat cituar një varg të s’di se kujt Lila me sy të mbushur me lot. Një ditë më parë më ishte dhënë titulli “Doktor i shkencave”. Ne kemi vite që jemi ndarë, por premtimi është një borxh. “Ogni promessa è debito" më përsëriste shpesh mësuesi plak i italishtes, para shumë vitesh, kur unë ende isha nxënës. Por mendimin për ta marrë në telefon Lilën e braktisa menjëherë, si diçka të rrezikshme. Bënte ndonjë truk telefoni dhe unë e turbulloja jetën e saj pas kaq vitesh. Kurrsesi nuk duhej. Por sikur urrejtja e vjetër të ishte prapë gjallë?!
Telefoni qëndronte i heshtur dhe dukej sikur tallej me përfytyrimet e mia. Sa shumë që trillon fantazia jote e sëmurë, sikur më thoshte, ndërsa unë siç e shikon jam krejt i pafajshëm, shoh punën time dhe kryej me përulësi detyrën që më është caktuar, shumë kohë më parë se ti të kishe lindur. Ke të drejtë, thashë me vete. Vendosa të marr në telefon Ritën, t’i tregoja se sa efekt të jashtëzakonshëm kishte bërë referati im prej tetë faqesh për mbrojtjen e gradës “Doktor i shkencave”. Formova numrin e saj dhe prita. Sinjalet pi-pi-pi… nisën të më grricnin timpanin e veshit. Më së fundi, dikush ngriti dorezën e telefonit në anën tjetër. Zëri i Ritës erdhi i huaj, i trishtuar. “Të lutem, - tha - më prit një minutë!” - dhe e lëshoi dorezën në tavolinë, duke lënë telefonin hapur. Prej së largu dëgjoheshin klithma, të bërtitura, fjalë fyese. Bëhej një shamatë e tmerrshme. Përplaseshin karriget dhe stolat, dikush i binte fort me grusht tavolinës, u dëgjua tringëllima e thyerjes së një ene prej qelqi. Ngjante sikur disa gra i vërsuleshin njëra-tjetrës, grindeshin e kacafyteshin si xhinde. Fjalët banale si kurvë, putanë, bishtpërdredhur, lavire e dreqit, kuçkë e kuçkave, përshkonin ajrin si shkëndija elektrike. U dëgjua një zë që thoshte “Jo, jo. Kurrë!”, dhe qante.
Mbylla telefonin i shastisur dhe kaloi një kohë e gjatë gjersa erdha disi në vete. Nuk kishte mundësi, jo s’më besohej se në shtëpinë e Ritës jetonin xhinde, përbindësha. Kurrësesi jo, thashë me vete i bindur. Telefoni, ky është armiku im personal, ky i ka improvizuar zërat e përbindëshave në shtëpinë e Ritës, ky ka derdhur qumështin mbi sobë, ky ka kurdisur trukun e trokitjeve të nxituara në derë. Madje, shumë kohë më parë ky e ka shkatërruar lidhjen time me Lilën, na ka ftohur ndjenjat, na ka ndryshuar zërat, na ka tëhuajsuar, aq sa nuk mundëm ta njihnim më njëri-tjetrin.
E vështroj pas gjithë atyre që kanë ndodhur; është tulatur në heshtjen e vet të thellë, merr frymë lehtë si një qenie e gjallë. Unë e di se ai pas pak, ose e shumta të nesërmen, do t’i bjerë ziles, i gëzuar do të këmbëngulë që unë të ngrej receptorin, do të rënkojë e përshpirtet me lutje, nëse nuk do t’i përgjigjem, por me gjithë këtë mirësjellje të tij, prapë e kuptoj se asnjë pakt nuk mund të vendoset midis nesh dhe se, një ditë, do t’ia hamë kryet njëri-tjetrit.

Shënim: Ky tregim është shkruar në fillimet e mia letrare, para tridhjetë e kusur vjetësh dhe është botuar në librin tim të parë me tregime “Misteri i Hijeve”