Letërsi

Letra e fundit - Tregim nga Ilir Levonja

Nga: Ilir Levonja

Sikur të mos ishte pranvera, me siguri unë nuk do të jetoja dot kaq gjatë. Përse? Po ua them menjëherë. Poshtë dritares nga ana veriore e pallatit ku banojmë, është fusha e shkollës së mesme. Në këtë stinë të gjitha klasat i bëjnë aktivitetet jashtë. Kam përcjellur disa matura dhe thuajse i di me saktësi programet e mësuesve të edukimit fizik. Veç shkretëtira nis në verë. Oborrin e mbyt një vetmi kaq e zbrazët, sa e kupton menjëherë kur shikon se si në mesin e fushës së basketbollit pushon ndonjë zagar rrugësh.

Vjeshta më bën xheloz, pasi me ardhjen e saj nis viti i ri shkollor. Tu them të drejtën, kështu në distancë, nga pas perdeve, kam zbuluar ndryshimin e gjimnazistëve nga viti në vit. Vajza shushkamene e vitit të parë, në vitin e dytë ka një luk tjetër. Kështu edhe ndonjë djalë. Kurse maturantët në përgjithësi, humbin nga sytë e mi një herë e përgjithmonë. Madje, gjatë gjithë vitit të fundit, maturantët i dua më shumë sepse e di që nuk do t'i shoh më. Sidomos kur në mesin e tyre ka ndonjë vajzë të bukur. Në të njëjtën kohë përpiqem të mos e shtyj veten në ngasje. Nuk dua të vuaj më shumë nga sa jam duke vuajtur prej ngujimit.

Një radhe i thashë vetes, djalë po qe se do dashurosh ndonjërën prej tyre, zgjidh nga ato të vitit të parë. Sepse për tri apo katër vjet, kushedi, mund edhe të ketë marr fund ngujimi. Atëherë ia ka vlejtur, dashuria.

Kurse në dimër, kam përshtypjen se ca nga të ftohtit, ca nga shirat, gjimnazistët sikur nxitojnë të futen brenda. Pjesën e shtruar me çimento, ku ata rreshtohen në mëngjez, kuptohet në ditët me diell, e pulson moria me fluturat e shiut. Paralelet e hekurit, tabelat me koshat e basketbollit, vijëzat e bardha, ato pak trëndafila të egër që asnjëherë nuk çelën sa duhet, lagen pa mëshirë nga ujët dhe gjëmimet.

Mirëpo në pranverë, vjen prapë ajo shpresa e mirë e erës së luleve. Saksitë e ballkonëve në pallatet rreth janë plot me karafila. Biles në katin e pestë, matanë shkollës, një fqinj ka mbjellur një një kade djathi një limon kinez. Eshtë bulëruar nga lulet. Kullohet i gjithi, i gëzohet diellit. Prandaj kujtohem dhe përsëris të njëjtat fjalë se, sikur të mos ishte pranvera, me siguri unë nuk do të jetoja dot kaq gjatë. Kështu duhet ta quajmë gumëzhimën në një oborr shkolle, pranverë.

Poshtë, ato po luajnë basketboll. Një grup djemsh e vajzash. Njëra prej tyre është ajo që më pëlqen. E vendosa katër vite më parë me strategjinë se ngujimi im mund të mbaronte bashkë me maturën e këtij viti. Por ja që nuk ndodhi.

Isha njëmbëdhjetë vjeç kur hyra. Atë botë mëzi prisja të rritesha. Doja të ndihmoja babain në planet e tij. Bile mbas katër vitesh, tentuam të iknim nga vendi. Rrugës, në të dalë të qytetit, tek postblloku i trenit na goditën me breshëri armësh. Të them të drejtën, nuk pata kohë të shikoja se nga dhe qysh na sulmuan. Dëgjova vetëm britma, ca fishkëllima plumbash, ndërsa prehri mu mbush me rruzara nga xhamat e dërrmuar të makinës. Më mori me vete një botë e errët dhe humba sa hap e mbyll sytë. Kur u përmenda, gjendësha në shtrat spitali. Në tjetrin im atë, kurse mamaja kishte humbur njërin sy. Siç mora vesh më vonë, brenda në kraharor, afër zemrës kisha një cifël nga llamarina e furgonit. Plumbi kishte dalë nga ana tjetër e kraharorit, por më kishte lënë brenda këtë peshqesh. Doktorët nuk e merrnin përsipër një operacion të tillë. Duhej të operohesha jashtë shtetit. Por kush do paguante. U kthyem në shtëpi në mes të territ, të sakatuar. Nuk mund të rrinim në spital. Ndërkohë babai më shpjegoi se, nëse njëri nga të tre vdiste, kishte kuptimin që hasmi e mori gjakun. Pas kësaj ishte radha tij të ngujohej.

Babai dhe mamaja e morën veten. Megjithëse i luteshin shenjtit për mua. Unë e kuptova shpejt se diçka nuk shkon brenda meje. Plaga e mbyllur mbante brenda një vlagë kongjilli që më lodhte zemrën.

Një nate vonë erdhi sërish doktori që më priti në spital. E pashë që rrudhi buzët. Sado që, si babai dhe mamaja ma fshehën të vërtetën, unë e kuptova se i kisha të numëruara vitet e jetës. Doktori mërmëriti se gjithsesi, fakti që nuk kisha temperaturë, ka një domethënie të mirë. Dhe unë këtu u kapa. Tek domethënia. Kështu duhet të jetë në gjithçka. Mund të dashuroj.

Llogari e thjeshtë, njëmbëdhjetë u ngujova. Kur bëra pesëmbëdhjetë tentuan të më vrasin. Gjashtëmbëdhjetë rashë në dashuri. Tani që po u afrohem të njëzetave jam përsëri i ngujuar.

Sot Ana erdhi me një luk ndryshe, ka prerë flokët menjanë. Nga ana e tëmthit të majtë gati i ka kositur deri në rrëzë. Që aty ka hedhur gjithë krifën nga ana e djathtë. I ka lyer në ngjyrën e lules së shegës. Shumë nga djemtë ia shpupurisin. Ajo u bërtet, bile njërit prej tyre i gjuajti me top. Të tjerët qeshën.

Më kujtohet se në fillim Ana ishte e ndrojtur. Pastaj u bë çapkëne. Sidomos në drejtim të modës. Veshjeve dhe flokëve. Po ndërsa shikoja që vajza të tjera takoheshin me djem tek hekurat, Anën nuk e pashë. Më mirë kështu se, cifla e metaltë që kam në zemër do më marrë jetën.

Nga të gjitha hamendësimet me analiza të bollshme, më rezulton që Anën, nuk e duan për tri ose katër arsye: a) vajzë ekstravagante, që nuk u bindet kollaj djemve..., këtu ne djemtë u themi gocave tani e tutje bëj si them unë, b) pretendimet e saja për të ikur nga qyteti ynë provincial, c) mund të jetë femër me telashe si puna ime, c) ose nuk ka djalë më këmbë për sojin e saj.

Kështu e kaloj kohën unë. Kam bërë me qindra e lloje të tjera analizash. Por nga që më lodhin, i kam thjeshtuar. Më mjafton të sodis përjashta.

Vjeshtën e kaluar Ana diçka debatonte me një shoqe mbrapa shkollës. Vetëm të dyja. Fusha e basketbollit prehej në qetësi absolute. Jepnin e merrnin. E kuptova, kishin ikur nga ora e mësimit. Pas pak u afrua një djalë i gjatë. Tjetra donte të ikte. Ana e mbajti, dhanë e morën me xheste, pastaj u qetuan. Ana iku dhe ata të dy mbetën vetëm. Mora me mend që, Ana ime i pajtoi. Ata duhet të kishin qënë të zemëruar. Por dukej sheshit që ishin prerë për njëri-tjetrin. Mbaj mend gjithashtu se që nga ajo ditë, ata rrinë më të shumtën e kohës bashkë, të tre.

Poshtë ndeshja është bërë e zjarrtë. Rreth fushës janë mbledhur shumë gjimnazistë. Ana doli nga loja. Ajo u ul diku nga muri, gati dymbëdhjetë metra poshtë mjekrrës sime. Shpatullat e brishta dukeshin si një libër gjysmë i hapur. E zjarrta e flokëve më shplodhi sytë. Vura re, se në qafë nga ana që i kishte prerë rrafsh flokët, ka një nishan. Dy gisht nga e pasmja e veshit. I mbajta sytë dhe lëviza dorën, mu drodh zemra kur preka xhamin. Ajo ktheu kokën pa asnjë shkak. Pa diskutim jo për mua. Xhamat e dritares janë errësuar në mënyrë që të mos na gjuajnë me snajper. Por ndofta etja ime e pafund, regtiu deri tek flegrat e hundës së saj, si e si të njomi sado pak këtë zemrën time të ciflosur. Ku ta dish, mbase rreth njeriut sillen fuqi të tilla për të zbutur dhimbjet. Por ndofta i kanë thënë që këtu, prapa kësaj dritareje të shtuposur rrinë njerëz të mbyllur. E kam bërë dhe këtë hamendësim, e kam analizuar. Rezultatin po ua them shkurt. Për botën matanë unë kam mbetur një njëmbëdhjetëvjeçar me zemrën e prekur nga ciflat. Një që, vdes sot vdes nesër. Babai i shpëtoi vdekjes. Po ashtu edhe mamaja. Megjithëse ka mbetur me një sy, edhe zgavra s'i pushon se kulluari kur më shikon.

Ana u ngrit vendit. Iku për në shkollë. Krejt pa e parë askush, pa i thënë gjë qoftë njerit prej shokëve apo njerës prej shoqeve. Ndeshja vazhdoi edhe për disa minuta, por ajo nuk u kthye më.

Nuk e pashë deri në mbarim e shkollës.

Muajt e verës dhashe e dhashë, por nuk munda më. Vuajtjet ma çuan zemrën drejt fundit. Deri diku më dukej vetja si ajo pema që hepohet në buzën e një gremine, me frikën se bie sot bie nesër.

Me që me vdekjen time për hasmin quhet gjaku i marrë. Dhe i bie radha atij të ngujohet, unë mora një vendim. Këtë po e ndaj me ju në letrën e mëposhtme.

''Të dashur prindër, sipas traditës kanunore, nëse unë vdes, iu bie ju radha tani të më merrni gjakun. Pra një familje tjetër do ngujohet, e ndofta edhe në atë ka një djalë të ri në moshën time. Paçit kokën time, e zemrën kurdoherë mes jush, si zjarr përvëlues nëse merrni gjak për mua. Unë ia kam hedhur erës gjakun tim. Ia kam hedhur oborrit të shkollës, pranverës në pallatet prej betoni, detit përtej që ma mohuat. Një dashurie me emrin Ana, tek ky oborr i vogël basketbolli. Te këto mure të errëta kur përjashta shkëlqen vera. Këtë do t'ju lutesha t'ia thoni asaj, që në një farë mënyre ta dijë që përpos shtyrjeve e fyerjeve nga shokët, për shkak të ekstravagancës së saj, ajo ka me vete zemrën time. Për arsyen e vetme që ajo, jeton si e do lirinë e saj. Zemra ime e lodhur me të drejtë kërkon të shplodhet. Dhe unë ia dhashë me buzëqeshje. Lamtumirë''.

(Nga vellimi Kaubojsi dhe agjentja, e gjeni ne Amazon.com)