Letërsi

Detektivë në shtëpinë time - Nga Pëllumb Kulla

Një copëzë nga romani “Rëfenja të Amerikës” - 2003

Po s’gjen njeriu rehat, or nuku gjen! Kjo jetë na e paska lënë rehatnë vetëm kur të bashkohemi me të shumtët! Ti thua u rrita, u martova, e mbylla dhe me fëmijët e i pagova tërë faturat, që më takojnë: jo, e paske lënë derën hapur për fatura të reja! Më të rënda akoma!

“Plako,” më tha djali një të shtunë, “nesër dua maqinën!"

“E para, nuk ta japim maqinën sëkur të pëlcaç!” i tha prerë Rezarta, sëkur ay i qënkej drejtuar asaj. “E dyta, se mos e ngasësh si i çmëndur, çamarrok!”

Fjala e sime shoqe i kish të dyja përgjigjet. Ajo djalën e ka pikë të dobët.

“Ku do të shkosh?” e pyeta unë tim bir, që përtoj t’i kundërshtoj, ce e di që do të më qepet me ‘kot e mora unë patentën-o,’ ‘unë e di që do ma japësh, po përse e lodh veten dhe mua!’… Lodhem vërtet dhe pranoj, që e dua maskaranë, ce më ha grurët ngaqë më ngjan me të ndjerën nënë.

“E kemi bërë me ca shokë, të shkojmë poshtë, në një plazh të Nju Xhersit,” tha Fatlumi. “Shokët vetëm te mua kanë besim. Më pyesën, se nga kam ngjarë, që jam kaq i kujdesshmë në timon! Dihet ajo, përgjigjen po vetë: ‘kot e ka babanë ky, taksistnë më të mirë të Nju Jorkut megjithë rrethina!’ Plako, ç’do të thotë rrethina?”

“Plaku i satëme!” ia prita unë. “Për timon, nuk e di. Për furçet, i ke ngjarë mamasë! Dem i hazdisur!”

E arriti atë që desh! Të nesmen i dhashë tëra ç‘kërkonte, e porosita t’i hidhte benzinë, ce serbatorë e kishte bosh. Hapi dritaren me buton dhe më qortovi:

“Se mos ia ngarkosh shpenzimeve të mia me kreditkartë, kur të të vijë billi!”

Era e zhupit, parfumit, që i hedh vetes Fatlumi, nuku na qe avulluar akoma dëpër shtëpi, kur Rezit i mbivi në kokë dyshimi.

“Po sëkur të vejë te …ajo?”

Ajo-ja ishte Lia, një kinezkë që banonte kohë më parë këtu, një kat më lart pe neve. Punonte në një bankë, Siti Benk dhe tashi qe transferuarë në një degë tjatër të po kësaj banke, në Springfilld, në shtetin e Massaçusettsit, afro katër orë larg që këtej. Fatlumi qe ngatërruarë me Linë dhe pas ikjes së saj, ne thamë se shpëtuamë!

Për të parën herë, lidhjen e djalit me kinezkën Li, e zbulovi ime shoqe dhe ajo dha alarmin. Qënkej hapur ashensori dhe kur në të qe futur Rezarta, ata po putheshin e nuku patnë arritur të ndahen. Sime shoqeje i kish ardhur të ulërinte, ta përfshinte për leshrash kinezkën, ce dihet ajo, kinezka e kishte fajnë! Fatlumi, jo! Ne gjithmonë kur na venë punët ters, të tjerët na e kanë fajnë. Ulërima, Rezit i qe dukur shumë shqiptare. Zënia për leshrash nuk ishte evropiane dhe Rezi kish mbajtur qëndrim puro amerikan: nuk i kish folur atyre që putheshin. Asnjërit, as tjatrës! E kishnë xbritur gjer në kat të poshtmë, të tre, pa folur, por ama, si flaka ngjitur me dëllënjat.

“M’u duk ajo e zbritur e gjatë, një javë!” qante Rezi, kur ma tregonte.

E thirrmë djalën.

“E dua!” tha Fatlumi. “Juve nuk e njihni Linë. E quani veten racë më të lartë, juve?! Ky është diskriminim!”

E ëma po çirrte faqet.

“Avashni bre,” hyra unë. “Së pari, o bir, nuku të kemi sjellë këtu për dem të racës! Së dyti, nuk e ke kohën, je i vogël e do të ta heqë mendjen nga shkolla. Kur të të vijë koha, duamë të lidhesh me një shqiptare. Ce ti i diskriminon shqiptarët: tët ëmë, tët atë, motrat?! Ja ne, shqiptarë jemi! Ce na përbuz?!”

Nuku hante pykë djali! U lidh me të e s’e ndamim dot. Filluanë në shtëpinë tonë të dëgjoshin melodi kineze, çupat e muarë të vëllanë inat, ce s’u pëlqenin këngët me mjau-mjau dhe, për më tepër, nuk i linte ato të dëgjonin Britni Spirsin e të tjerët, që kishte vendi i këtushmë. Një herë për drekë, kur po hamim pilaf, Fatlumi nxorri ca stapka pe druri e fillovi të hante me to.

“Me këto haet më mirë orizi!” tha i vendosur.

Na e zuri pilafnë në grykë. E po s’mu nda Kina, or në …çkë të sëmës! Ku m’u gjend edhe këtu në Amerikë, ky detashment i kuq i grave!

Po hyn dhe fati në mes, bre! Lisë i vdiq e jëma në Springfilld. I ati mbeti vetëm dhe ajo u detyrua t’i kërkojë bankës, që ta dërgonin në një degë atje, që t’i gjendej afër babajt kinez. Shpëtuamë pa zarar. Po djali erdh e u tret. Tri ditë nuku vuri gjë në gojë. S’e përfilli pilafnë, as me lugë, as me kleçka! Vinte muzikë kineze, po nga ato me mjau, me të qarë, që të këputnin shpirtin.

Tashi Rezi e di të birë të shëruarë, por kur unë paguaj faturën e telefonit, e shoh që na është rritur. Kur të vjen fatura, në të shënohet, më kë ke folur e sa ke folur, apo jo? E atje unë shoh gjysmat e bisedave janë bërë me Springfilldnë: Springfilld MA, Sprinfilld MA, Springfilld MA! Pa mbarim! Paskemi folur pas mezit të natës, sidomos! E paskemi folur gjatë: dyzet minuta, shtatëdhjetë minuta dhe me orë të tëra! Na shovi nga paratë, kinezka! Po Rezit nuk ia them.

Ama, gjene asaj i vajti mendja në prapësirë. Flora e qetësovi, ce i tha që do ta gjente ku ish degdisur i vëllaj. Më pyeti mua a e dinja numurin e miljeve, që kishte bërë maqina. I thashë po, ngaqë një ditë më parë i kishnja ndërruarë vajnë dhe ata që ta ndërrojnë, ta venë numërin e miljeve në xham, që t’u veç prapë për ndërrim, kur të kenë kaluar trimijë të tjera.

“E gjej unë në kompiuter, sa milje duhen për Springfilldin, vajtje e ardhje,” tha Lola dhe shkovi te kompjuteri.

Rezin e zuri koka. As kish fare hallë e miljeve, ajo! E ç‘rëndësi kish ta merrmim vesh pasi të qe puthur djali pllaqeplluq me Linë!

Lola u këthye, na solli hartën e Springfilldit dhe rrugën që do të përshkonte me hollësi Fatlumi, po qe se do vinte atje.

“Ai do marrë në fillim autostradën 95,” tha çupa. “Pastaj do marrë autostradën 91, që e shpie drejt e në Springfilld.”

Ne nuku na ngopnin ato hollësira. Nëntëdhjetepesēn ay do ta zinte edhe po të xbriste, siç tha, në Nju Xhersi. Autostrada është e shumë e gjatë, vjen nga Kanadaja, kalon bri Nju Jorkut e xbret deri në Fllorida. Në valle u fut binjaçka tjatër, Irena. Ajo shkon keq me të vëllanë, nuk e honepste dot atë Linë dhe në kompiuter është më e zonja pe të tërëve. Tashi me dijet e saja, kish rast t’ua nxirrte inatnë të dyve.

“Prisni,” tha ajo. “Ti, babi, ma jep kodin, numërin e kreditkartës dhe të llogarisë. Unë do të futem në llogari dhe sa herë Fatlumi të harxhojë para, mua do më dalë në kompiuter.”

Na zunë ethet e ndjekjes dhe u sulmë te kompiuteri. Irka futi të dhënat në të e nisi të kërkonte. Unë ia pata ngulur sytë ekranit, kurse Rezi, e cila nga kompiuteri nuk ia thotë, na i qepte sytë, herë mua, herë Irkës.

“Ka blerë benzinë! Në ora nëntë e dyzet!” zbulovi Irka.

“Kuuu?” bërtitmë burrë e grua me një gojë.

“Në një stacion benzine, në Ganhill Rod! Pa hyrë te 95-a!”

Nuku kishmë zgjidhur asgjë. Kur të merrte 95-ën, ajo do të na e dëftonte drejtimnë: poshtë apo lart? Do të duhej të prismim, që djali të përdorte gjene kreditkartën. Rezi tha që ay iku pa ngrënë dhe shumë shpejt do këthehej gjëkundi, për të marrë diçka. Gruaja u tha çupave se edhe ato ishnë pa ngrënë. Irka nxorri që prapa kompiuterit një presh të fshehur dhe nisi ta hante para nesh, pa i hequr sytë nga ekrani.

Hajde të prisnje tashi, kur t’i tekej Fatlumit të hynte gjëkundi për të ngrënë!

Na u prish e shtuna. Nismë të lëvizmim dëpër shtëpi, si të lënë. Në odën që rrimë, Lola hante dhe ajo, si e motra, ca fletë preshi. Binjake në të tëra, ato! Që të mbajnë linjën, janë bërë si karthje, si skelete.

“Babi, mami! Hajdeni, se blevi! Tashi sa po blevi!” thirri ay skeleti që rrinte andej me sy te kompiuteri.

“Çfarë blevi?” pyeti e ëma.

“Asgjë për të ngrënë! Një palë syze dielli!”

“Mo po lere ç‘blevi! Ku më ç‘vend të 95-s? Lart apo poshtë?” ulëriva unë.

“Në Brixhport! Lart.”

“Bobo! Bobo! Bobo! Po vete te kinezka!” Rezit gati po i binte alivan.

Atje po vinte dhe ne po e ndiqmim. Irka shtypi një buton dhe aty dolli harta, që ajo kish përgatitur sa kohë që ne ishmë matanë. Aty ajo i tregovi sëmës se ku ndodhej atëças i biri dhe Rezit nisnë t’i ndritnin sytë, sëkur përmbi hartë po e shihte të birë.

Seç fillova bre, të ndjenja një turbullirë në stomak. Më erdhi keq për tim bir, që kujtonte se na e kish hedhur e nuk e dinte, që ne të tërë, që nga shtëpia, po vimim prapa tij, çap pas çapi. Njësoj sëkur të vesh synë në vrimë të kyçit e ta shëkosh tjetrin kur çvishet, pa e ditur që po e shohin. Bile, të them të drejtën, më shumë më vinte keq për këtë gjë, se sa për atë, që Fatlumi do takonte kinezkën.

Më vajti menjëherë mendja, aty njëzet e ca vjet më parë, kur bëmim dashuri me Rezin. Kur ajo i thosh të jëmës, që do vinte te tezja në Bilisht e përfundonte me mua, Korçë! Tezja plakë ish ca e rrjedhur e kur takonte me të motrën, rallë e për mall, plaka nuku mbante mend në i pat ardhur donjëherë mbesa apo jo. Telefona atëhere nuku kishnë, asnjëra pe motrave kështu që ne kalonim me Rezin dy tri dit në Korçë, larg syve të të tjerëve. E kur e këthenja Rezin në fshat, çupa e dëndte tëmën me gënjeshtra dhe ajo, e gjora, as kish pikë dyshimi, që e bija nuku kish qenë te e motra plakë. Ku i kishe këto mjete kaq të përparuara, atëhere!

Më hyri një si e dridhur dhe vajta u shtriva. Femrat e shtëpisë teme mendonin që unë isha i dëshpëruarë, nga që Fatlumi po vinte te Lia. Jo or jo! Unë kisha zbuluarë, që sado të mira kishmë këtu, ne ishmë të zbuluarë lakuriq në sytë e botës. Tërë këto kompiutera, cellullarë, banka, çeqe e kreditkarta, na bënin të mos ishmë kurrë rehat e më qejf tonë. Mua çupat më kishnë hapur një kutizë poste në kompiuter, që të merrnja donjë njoftim të papritur nga dispeçeri për donjë klient, që duhej marrë këtu e duhej shpënë atje, kur telefonat qëllojnë të zënë. Por çfarë nuku gjenja në atë kutizën e postës teme! Çfarë nuku vjen për mua aty!

Përshëmbull, ku e dinin tregëtarët e maqinave që unë shita veturën e parë? Nga derdhja e parave në bankë, sigurisht! Ata mendonin, se unë, domosdo, do të ble një maqinë të re, për nevojat e shtëpisë dhe ma mbushnin kutinë me propozime dhe oferta. Me të blerë maqinën që kam sot, tërë ofertat pushuanë! Nga e muarë vesh o në …çkë të sëmës?! Gjene nga banka, natyrisht, se këtë e thoshte çeku! Këtu, kur je me qira të propozojnë të blesh shtëpi e s’të propozojnë më kurrë, pasi e ke blerë. Kompiuteri dëften se janë të shumtë, dëpër këtë vend të madh, që e dinë që unë jam mashkull, që jam dyzeteshtatë vjeç e që jam taksist, se s’ka pse të më shkruajnë që “për shoferat me përvojë tashi vonë, kemi nxjerrë një përmbledhje moderne hartash”!

Zura prapë duhanë e porosita ca cigare. Vuuu, oferta për cigare, që nuku vinin hiç më parë! Kompiuteri dëften dhe dihet që jam i martuarë, se fap, më vijnë letra e fotografi buzëkuqkash, me sy të perënduarë, që shkruajnë që në fillim: ‘Sa e mërzitëshme jeta, bri gruas që ke me kurorë!’ Ce s’më vinë për shëmbëll edhe mua, oferta për reçipeta e për të kuq buzësh, siç u vinë çupave me kuntalë?! Ce s’më vinë mua, përshëmbëll, oferta për universitet, për palestra, siç i vinë djalit?! E dinë që unë vuaj pe stomakut, se më propozojnë ilaçe që të qetësojnë dhëmbkat, e dinë cilën gazetë ble, se më dërgojnë propozimnë, që këtej e tutje, të abonohem me gjysmë çmimi.

Neve gjendemi në tërë kompiuterat e Amerikës.

Kaluamë me Rezartën ca pushime në Fllorida në një hotel. Pas tetë muajve, më merr njëri që nga ay hotel e më thotë:

“Tungjatjeta, Peço!” Me familjaritet, demek! “Ja, po rrinja këtu me listat përpara e thashë t’u bëj nga një thirrje klientave më të dashur, t’i pyes si ia kalojnë. Si është zonja Rezarta? Ajo duhet të ketë përparuar akoma me gjuhën, se qëkur ishte këtu, na habiti me përparimnë e saj! Uau!... Ore, me që ra fjala, a kini dërmend të kaloni këtej e të shihemi prapë sivjet? Se sivjet do kemi këtë e atë, e dëngër vëngër ay!…”

Fillova ta urrenja kompiuterin. Ay sy i madh katror na shihte ne të tërve se si lëvizmim dëpër shtëpi. Na kontrollonte se ç‘hamim e ç‘pimim. U bë që t’i hedhësh një çarçaf përsipër kur të ndërrosh brekët-o!

Lola erdhi më gjeti shtrirë, në këto mendime. Më tha se Fatlumi e pat lënë autostradën 95 dhe tashi ato po e ndiqnin djalën mbi autostradën 91, drejt Springfilldit. Ajo tha se Lisë i pëlqen shumë era e parfumit zhup dhe djali pasi pati kaluarë Nju Hevenin, qe ndalur të blinte një shishkë zhup, se të përditëshmin e kishte harruarë këtu. E Lola më tregovi shishkën e harruarë.

“Hajde, babi, hajde andej, se Fatlumi sapo hëngri drekë dhe tashi ka marrë rrugën drejt Springfilldit, po mami është shqetësuarë, ce ay po e nget maqinën shumë shpejt!”

Kur Lola përmendi drekën, u kujtova që edhe ne po na vinte koha e drekës dhe atë ditë, për bela, kishmë ftuar Papkën, kushërinë e sime shoqe.

Unë u ngrita, Papka u dha te dera.

“Ku e ke kompaninë, mo?” pyeti ay.

“Ja,” i thashë, “andej nga kompiuteri. Po ndjekën Fatlumnë, që po vete te ajo kinezka.”

Tok me Papkën iu bashkuamë të tjerëve. Ia shpeguamë Papkës, se si po bëmim ndjekjen dhe ay u mrekullua, sa i vumë një karrige, ce xheç na u shtri nga habia.

“Paaa, uej! Ç’bëhet, bre, kështu?! E ku është tashi, Fatlumi?”

Ia treguanë në hartë, në një pikë aty mbi autostradën 91.

“Hajde or hajde, ç‘ka bërë kjo botë, këtu! Të kisha vdekur dje, kjo do më kishte mbetur pa mësuarë! Nuk e afroni dot edhe cazë, ta shohëm maqinën dhe Fatlumnë se si e nget-o?”

I thamë që për të parë edhe këto gjëra, qe akoma shpejt.

“Kisha qef, bre, të shëkonja kinezkën,” tha Papi. “Ju më kini llafosur, por unë s’e kam parë asnjëherë.

Rezi e pa me inat kushërinë dhe u largua me gjithë kacabunët e saj për të shtruarë tryezën. Ajo tashi qe mësuarë me mendimnë, se pas një ore, i biri do të ish në krahët e Lisë. Çupat seç u muarë vesh edhe ranë dakord që të futnin edhe një marifet tjatër.

“Ne me Lolën,” tha Irka, “themi se s’jemi të detyruarë të presëm këtu. Unjemi për drekë andej dhe kur të ketë donjë të re nga Fatlumi, një zilkë do na njoftojë.”

U unjmë rreth tryezës, po dukej sëkur asnjërit s’i haej. Papka seç llafoste, ne të tjerët me veshët pipzë, prismim zilkën.

Ishmë në mes të pulës me patate, kur zilka ra. Vrap, u sulmë të tërë dhe u mblodhmë te ekrani. Një pikë ia bënte fap-fap, mu në të hyrë të Springfilldit. Irka unjur, ne më këmbë. Dyke mbllaçitur mishnë e pulës, që qe bërë dhe ca i thatë, prismim njoftimnë.

“Mbarovi kjo punë! Ka hyrë te një florist!” na tha Irka.

“Mos më flisni anglisht!” i ulërivi e jëma. “Çfarë ka ngjarë?”

“Fatlumi, mama, sapo ka blerë një tufë të madhe me lule. Lia i ka shumë qef ato të shkreta,” përkëthevi Lola të motrën.

Unë zgjata dorën dhe e shova kompiuterin.

“Mjaft tashi!” u thashë. “U mbyll kjo punë. Na e zutë drekën në grykë!”

U kthyemë në tryezë. Rezi nxinte. Çupat hanin sallatën e tyre me sytë përdhé. Vetëm Papi pinte verë edhe përpiqte gotën sa herë e shkulte nga buzët.

“Si, bre Peço, nuku na le dhe ca,” thosh ay. “Kësaj i them ndjekje unë! Pale të kishnë arritur ta bënin me të parë, si film! Ta shihmim kur ay t’ia jepte lulet. Unë nuk e di se ç‘mendim kini juve, po për mua kinezkat janë të bukura!”

©Pëllumb Kulla