Atdheu artistik i Sami Milloshit - Nga Mehmet Elezi

Nuk është kurrë vonë për të qenë ai që duhej të ishe? Xh. Elioti kështu thotë. Herë pas here te ky mendim vezullon një e vërtetë. E pohon edhe Sami Milloshi. I treti, i përtërimi. I vetëzbuluar tash së voni. Dy të tjerët janë poeti e gazetari.

Ia kam lexuar tregimet në profilin e tij në feisbuk, para se me dalë përmbledhja “Propozim në qiell”. Të shkurta. Herë-herë të brishta, plot delikatesë, si “fustanet e gruas”. Fjala i rrjedh pa e urdhëruar.  Me një sinqeritet artistik, që çarmatos.  “Unë e kam peng kur më vdiq në duar Riçardi, shoku im më i dashur, kur po sulmonim pranë Kandaharit dhe nuk arrita t'ia shpëtoj jetën” i thotë amerikani Xhejms. “Kam edhe unë peng, Xheims. Kur u var nje poet në mes të qytetit, unë heshta!”. Emrat e personazheve shpesh i ka të njëmendtë, realë, aq i dëlirë është rrëfimi. Druhet se, në i ndryshoftë emrat, tregimi del nga jeta, ngujohet në katranzë (kornizë), mbetet pa ajër e i zihet fryma aty?

Thellësisht njerëzore këto rrëfenja. Edhe kur flet për kopshtin, për qenin a për kokrrën e shegës, aty është Njeriu. Jo ai i veseve dhe mbrapshtive pa fund të kësaj bote të zvetënuar. Tjetri, Njeriu me shkronjë të madhe. I rralli. Për pasojë, i kërkuari, i çmuari. Hapësirën artistike e mbush bota e tij. Siç i mbush drurët në pranverë bota e lëngët e mushtit, që gëlon nën lëvore.

Gjetje të thjeshta. Zgjidhje të befta, si fluturim zogjsh me frushullimë nëpër degë. “Ora e Murit” më ka kujtuar “Dhuratat” e O’Henrit. Asnjë simetri, sigurisht. Por të njëjtat shoqërime idesh, e njëjta vetëtimë e artit, për fuqinë e tejjetshme të Dashurisë. Vajza e “Dhuratave” shet flokët tepër të bukur me i ble zinxhir të dashurit për orën e artë, ndërsa ai, larg, bash në atë minutë është duke shitur orën e artë me i ble asaj kapëse për flokët tepër të bukur.  Të dy mbeten pa flokët e praruar të saj e pa orën e florinjtë të tij, por të dy kanë botën!

Te “Ora e Murit” syri këqyr nga një dritare tjetër. Orëndreqësi në zë, japonezi Yoshi, dorëzohet, nuk është i zoti me e ndreqë një orë. “Se akrepi i orëve nuk mund të punojë po nuk punoi edhe akrepi i minutave. Dhe anasjelltas, as akrepi i minutave nuk punon, po heshti akrepi që tregon orën. Ju nuk ma thatë këtë, kur sollët orën…”.

Çfarë nuk i thanë orëndreqësit të famshëm japonez, kur i sollën orën?

Krijimtaria e shkrimtarëve që lënë vendin në moshë të pjekur, edhe kur shpërthen, shpesh mbetet e kapur fort pas atdheut. Një farë pengu i tij.

Bota e tregimit, e ngjallur tek Samiu, është peng i vetvetes. Lundron në atdheun e dytë, po aq natyrshëm sa në të parin. I bashkon të dy brigjet në një Atdhe të vetëm artistik.

Te Samiu i tretë, i përtërimi. I vetëzbuluar tash së voni.

©Mehmet Elezi (Nga libri “Shkrimtar pa leje”)