Letërsi

Fjalë për shkrimtaren Shpresa Vreto

 Nga Vangjush Saro

Ka kohë që nuk është më mes nesh shkrimtarja dhe skenaristja Shpresa Vreto, një grua fisnike, një intelektuale nga më të rrallat, një institucion i promovimit të krijuesve, veças më të rinjve. Natyrisht, ky aktivitet, si dhe librat e skenaret e saj, janë tashmë pjesë e përvojës dhe pasurisë kulturore të vendit.

Vepra e Shpresa Vretos ishte e thjeshtë, e ndjerë, gjithnjë pranë së vërtetës. Në të, nuk munguan asnjëherë gjetjet interesante. Krahas emrave më të njohur të letërsisë për fëmijë e të rinj, Bedri Dedja, Odhise Grillo, Musine Kokalari, Tasim Gjokutaj, Skënder Hasko, etj., Shpresa Vreto mbetet një nga krijueset e realizuara të kulturës shqiptare.

Nga filmi i animuar, te tregimi e skenari, përkthimet dhe botimet, ajo tregoi shumë pasion e ndjeshmëri për letrat dhe filmin, për kolegët dhe fëmijët në veçanti. Në krijimtari, ishte sociale dhe njerëzore. Skenari i filmit “Fillim i vështirë” (mbështetur në romanin e saj “Një vit i paharruar”) na tregon deri diku për këtë vështrim jashtë kufijve të vendosur nga koha. Sigurisht, në këtë qasje ka dorë edhe regjisori i filmit, Albert Xholi, dhe këtë e them me bindje (duke pasur parasysh, nga përvoja ime, kontributin e tij në skenarin e kinokomedisë sonë “Shkëlqim i përkohshëm”.) Po ai impenjim qytetar e social i shkrimtares edhe në filmat “Kur xhirohej një film” dhe më pas “Një vajzë dhe një djalë” (bashkëpunim).

Shpresa realizoi anëtarësimin e vendit në një organizatë botërore shumë të rëndësishme, si IBBY (Bordi Ndërkombëtar i Librit për Fëmijë e të Rinj), krijoi një bibliotekë që frekuentohej mirë nga fëmijë e prindër (diku pranë Politeknikumit), themeloi revistën e suksesshme “Sirena e vogël”.

Shpresa Vreto ishte një mecenat për autorët dhe letrat shqip. Në axhendën e saj, pat gjithnjë përparësi mbrojtja dhe promovimi i krijuesve. Organizoi edhe për mua një aktivitet këso, bashkë me Tatjana Nurin, emër gjithaq i nderuar i bibliotekës dhe aktivitetit me fëmijët, në kohën kur Qendra Kombëtare e Fëmijëve - kam shkruar disa herë në këtë temë të dhimbshme - ishte në majë të kuvlisë së Piramidës, se tani s’e di ku është…

Shpresa Vreto krijoi në të dy kohët, në të dy rendet, por pa u trazuar shumë në përqafimin e prirjeve ideologjike. Në mënyrë të veçantë, filmat e saj, na flasin bindshëm për këtë. Kam përshtypjen që jemi mjaft hileqarë në vlerësimin e figurave të kulturës (por jo vetëm ato). Shumëkush mbetet me vështrimin vetëm tek ylli i vet i shuar apo ashtu njëfarësoj… (Ka asish, mes këtyre “yllkave”, që Shpresa i ka ndihmuar gjithfarë dhe në këtë pikë nuk po zgjatem, se e di që do të hidhen përpjetë.) Por ja, kështu janë punët. Ka ardhur një kohë që vendi, kombi, gjuha, nuk kanë një institucion të kujtesës, njerëzit jo se jo. Kjo është jeta në këtë shoqëri me probleme. Edhe ajo e një krijueseje të pafat, që anipse me një dramë të madhe familjare, i dhuroi shoqërisë shqiptare më të mirën e vet: filmat, librat, mbështetjen për kolegët, ndjeshmërinë, pasionin dhe një shembull nga ata që jo gjithkush mund t’i realizojë. Nderim për veprën e saj!